အသိအမွတ္ျပဳဖို႔ဆိုတာ အပိုင္း(၃)

ဒီတစ္ပတ္မွာေတာ့ အပိုင္း(၂)မွာေျပာထားတဲ့အတိုင္း မိမိတို႔စိတ္ၾကိဳက္ ေရြးခ်ယ္မႈရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္တဲ့ လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈအပိုင္းကို ဆက္လက္ေမာင္းႏွင္ၾကပါစို႔။
မိမိတို႔ေနထိုင္ရာ ပတ္၀န္းက်င္က အသိအမွတ္ျပဳမႈကို လူသားတုိင္း လိုခ်င္ၾကပါတယ္။ အခ်ုိဳ႕ေတြေျပာေလ့ရွိတဲ့ စကားကေတာ့ ပတ္၀န္းက်င္အသိ အမွတ္ျပဳဖို႔မလိုပါဘူး။ ကိုယ္ေကာင္းဖို႔ပဲလိုတယ္။ ကိုယ္ေတာ္ဖို႔ပဲလိုတယ္။ သိပ္မွန္တဲ့စကားေတြပါလို႔ စာေရးသူျမင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ လူဆိုတာ ပတ္၀န္းက်င္နဲ႕ကင္းျပီး တစ္ဦးတည္းေနတဲ့ သတၲ၀ါမဟုတ္ေတာ့ ပတ္၀န္းက်င္ ကို မိမိဘက္က ဦးစြာေလးစားျပီး ေနထိုင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သို႔မွသာ ပတ္၀န္းက်င္ရဲ႕ေလးစားမႈကို ျပန္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ပတ္၀န္းက်င္ကိုကင္းေအာင္ ေနထိုင္ရင္ ပတ္၀န္းက်င္က ဘာမွမျဖစ္ေပမယ့္ ပတ္၀န္းက်င္က မိမိကို အသိအမွတ္မျပဳပဲ ကင္းလာရင္ေတာ့ မိမိပဲထိခိုက္ခံစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအခ်က္ကို ယေန႔ေခတ္လူငယ္ေတြ မ်ားစြာသတိမူမိေစလိုတာကေတာ့ စာေရးသူဆႏၵပါ။ လြန္စြာမွ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ယေန႕ေခတ္သည္ တုိုးတက္ ေနေသာနည္းပညာမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး မိမိတို႔တစ္ဦး တည္းပိုင္ ပတ္၀န္းက်င္ကို ဖန္တီးရယူႏိုင္ေသာ အခ်ိန္ကာလျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိမ်ိဳးဖန္တီးရယူျခင္းကို Virtual Life လုို႔ေခၚဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အမွန္တစ္ကယ္မရွိေသာ အရာမ်ားကို ဖန္တီးရယူျခင္းပါ။ ဒီလုိဖန္တီးရင္းနဲ႔ မိမိတို႔လက္ေတြ႔ရွိေနတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ကို သတိမမူမိပဲ မိမိတို႔ရဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ၊ ဦးတည္ခ်က္ေတြ၊ ပန္းတိုင္ေတြ ေပ်ာက္ဆံုးသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကေတာ့ အရွိန္ျပင္းစြာေမာင္းႏွင္ေတာ့မည့္ ကားကို လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းသြားေစေသာ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။
အရွိန္ျပင္းစြာ ေျပာင္းလဲေနေသာေခတ္ထဲတြင္ မိမိတို႔ကို အသိအမွတ္ ျပဳမႈအတြက္ ၾကိဳးစားသူူတစ္ဦးအေနျဖင့္ လမ္းေၾကာင္း (Trend)  မေခ်ာ္ဖို႔ လြန္စြာမွ အေရးၾကီးလွပါတယ္။
ကားတစ္စီးေမာင္းႏွင္တယ္ဆိုတာ စက္တစ္ခုတည္းေကာင္းေနရံုျဖင့္ မျပီး ေသးပါ။ အစစအရာရာ ေကာင္းမြန္ဖို႔လိုပါတယ္။ မိမိရဲ့လိုရာပန္းတိုင္ေရာက္ဖို႕ ေမာင္းႏွင္ရန္လိုအပ္သလို သြားေနတဲ့လမ္းေၾကာင္းရဲ့ အတားအဆီးေတြကိုလည္း ေရွာင္ႏိုင္ဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြကေတာ့ ယေန႔ေခတ္မွာ အမ်ားရဲ့အသိ အမွတ္ျပဳျခင္းအတြက္ ၾကိဳးစားေနသူမ်ား သတိမူရမယ့္အခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳတယ္ဆိုတာ မိမိရဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္ကို အခိုင္အမာခ်ထားျပီး မေလ်ာ့ေသာ ဇြဲ၊ လံု႔လ၊ ၀ီရိယရွိသူမ်ား ရရွိမည့္ ခံစားမႈတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ မိမိတို႔ရဲ့ အမ်ားအက်ိဳးျပဳလုပ္ရပ္မ်ားအတြက္ ေကာင္းတာေတြ ရရွိျပီး အက်ဳိးမဲ့ လုပ္ရပ္မ်ားအတြက္လည္း ဆန္႔က်င္သည့္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို ခံစားရရွိမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ယေန႔ေခတ္ကာလတြင္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းက လြန္စြာမွ အေရးၾကီးလွပါ တယ္။ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းအတြက္ ၾကိဳးစားေနသူမ်ား သတိမူရမည့္ ဒုတိယအခ်က္ကို ဆက္လက္တင္ျပပါ့မယ္။
အသိအမွတ္ျပဳျခင္းအတြက္ ၾကိဳးစားသူမ်ားအေနျဖင့္ မိမိတို႔လုပ္ရပ္ အတြက္ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း ခံစားမူမရသည့္ အျဖစ္အပ်က္မ်ိဳး ႀကံဳေတြ႕ရတတ္ ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ ေလွ်ာက္လွမ္းမူအတြက္ အခ်ိန္လိုပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ လူအမ်ားစိတ္ယိုင္လဲတတ္ပါတယ္။ ခိုင္မာမူကို ခိုင္ျမဲစြာခ်ထားဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ စာေရးသူရဲ့အေတြ႕အၾကံဳေလးကို မွ်ေ၀ခ်င္ပါတယ္။
Microsoft Exam ေတြေျဖဆိုသည့္အခ်ိန္မွာ ဒီစာေမးပြဲေတြရဲ႕တန္ဖိုးကို အေလးထားမူမရွိေသာကာလကို ႀကံဳခဲ့ဘူးပါတယ္။ သို႔ေသာ္ မိမိရဲ့ယံုၾကည္ခ်က္ ကိုမေလ်ာ့ပဲ တစ္ဆင့္ခ်င္း ဆက္တိုက္ေျဖသင့္ေသာ စာေမးပြဲမ်ားကို ေျဖထား ရန္လိုပါတယ္။ စာေမးပြဲေျဖဆုိဖို႔ ဦးစြာဆည္းပူးမႈလုပ္ရပါတယ္။ ဆည္းပူးတယ္ ဆိုတာ စုေဆာင္းမွတ္သားျခင္းပါ။
ဘ၀ဆိုတာ အခ်ိန္ေတြနဲ႔ဖြဲစည္းထားတဲ့အတြက္ အခ်ိန္တိုင္းမွာ ဆည္းပူး ေနရပါတယ္။ ဆည္းပူးတဲ့ေနရာမွာ လမ္းညႊန္မႈ (Instruction)၊ သင္ၾကားမႈ (Teaching)၊ ေလ့က်င့္မႈ (Training) လုပ္ရပ္ေတြကို သူ႔ေနရာသူ စနစ္က် စြာလုပ္ေဆာင္ရပါမယ္။ မိမိအတြက္စစ္မွန္တဲ့ လမ္းညႊန္မႈကိုရယူျပီး နည္းစနစ္ မွန္ကန္စြာ သင္ၾကားမႈ ခံယူရမွာျဖစ္ပါတယ္။ သို႔မွသာ မွန္ကန္ေသာ လမ္းညႊန္မႈ အတြက္ ေလ့က်င့္မႈေတြရယူႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
Microsoft Exam rS MCP (Microsoft Certified Professional) ျဖစ္ရန္ ဦးစြာ မိမိေျဖဆိုမည့္ဘာသာရပ္ကို ေရြးခ်ယ္ရပါမယ္။ စာေမးပြဲအတြက္ ျပင္ဆင္မႈတစ္ခုတည္းျပဳလုပ္ျခင္းထက္ ဘာသာရပ္အေပၚ နားလည္ႏုိင္ရန္ ဦးစြာေလ့လာရပါတယ္။ Microsoft Exam အတြက္ သင္ၾကားသည့္ရက္မွာ အမ်ားအားျဖင့္ (၅)ရက္ျဖစ္ပါတယ္။ (၅)ရက္တည္းျဖင့္ ဘာသာရပ္တစ္ခုလံုး ၿခံဳၿငံဳမိဖို႔ သင္ၾကားသူ Microsoft Certified Trainer ဘက္မွ တာ၀န္ယူ သင္ၾကားေပးရပါ့မယ္။ သင္တန္းမတက္မီ အရင္ သင္ၾကား မည့္သူဘက္က ဖတ္ထားသင့္တဲ့စာမ်ားကို ေရွးဦးစြာ ေလ့လာထားရဖို႔လိုပါ တယ္။ Microsoft ဘာသာရပ္အတြက္ Skill pipe မွ ဘာသာရပ္အလုိက္ ဖတ္သင့္သည့္ စာအုပ္မ်ားကို ၀ယ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ လက္ေတြ႕ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား အတြက္ သင္ခန္းစာမ်ားကို Microsoft Certified Trainer (MCT) နဲ႔ တပါတည္း လုပ္ေဆာင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ သင္ၾကားေပးမည့္သူနဲ႔ သင္ၾကားမည့္ သူေတြ အျပန္အလွန္ လိုက္နာရမည့္ စနစ္မ်ားကို လိုက္နာရမွာျဖစ္ပါတယ္။

အရွိန္ျပင္းစြာ ေရြ႕လ်ားေနေသာေခတ္ၾကီးတြင္ စီးေမ်ာေနရေသာသူမ်ား အတြက္ အခ်ိန္ႏွင့္ အမွ်ေျပာင္းလဲေနေသာ နည္းပညာအသစ္မ်ား ႀကံဳေတြ႔ရမည္ မွာမလြဲပါ။ သို႔ေသာ္ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္တြင္ ဘာလင္ရွိ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းအုပ္ၾကီး Dieter Lenzen က ပညာေရးသည္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက စတင္ခဲ့ ျပီး ၁၇၇၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ျပီးဆံုးသြားခဲ့သည္ဟုေျပာခဲ့သည္။ ဆရာၾကီး၏ဆိုလို ခ်က္မွာ ပညာေရးဆိုသည္ သိပံၸပညာရပ္တစ္ခုျဖစ္ျပီး ယခင္ရွိျပီးသား သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားထက္ ေနာက္ထပ္မခ်ဲ႕ကားႏိုင္ဆုိသည့္ သေဘာပင္ျဖစ္သည္။ ေနာက္႐ႈေထာင့္တစ္ခုအရဆုိလွ်င္ ပညာရပ္ ေပါင္းစည္းမႈကို ၿခံဳၿငံဳမိသူအတြက္ အသစ္သည္ အေဟာင္း၏အားနည္းခ်က္ကုိ ျဖည့္ဆည္းထားျခင္းသာျဖစ္သည္ ဆိုတာကို ေလ့လာသူမ်ားခံစားရမည္ဟု ထင္ျမင္မိပါသည္။ Computer အေခၚအရ Version ျမႇင့္တယ္ကို ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
ယေန႔ေခတ္တြင္ Version ျမႇင့္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္မ်ား ကိုင္ေဆာင္ထားသူမ်ား အေနျဖင့္ လိုအပ္ပါက လက္မွတ္မ်ားကို ျမႇင့္တင္ေပးရပါတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္မ်ားကို Version ျမႇင့္ဖို႔ အတြက္ အစဥ္အၿမဲလိုအပ္ေနသည္လို႕ေတာ့ မယူဆသင့္ပါ။ လုပ္ငန္း၏ လိုအပ္ခ်က္ေပၚမူတည္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ လူအမ်ားရဲ့နားလည္မႈလြဲမွား ေစေသာအခ်က္ကို သတိမူေစလုိပါတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္ေတြအတြက္ Expire ျဖစ္တယ္ဆုိတဲ့အခ်က္ပါ။ နည္းပညာေခတ္သည္ ရပ္တန္႔ျခင္းမရွိပဲ ေရြ႕လ်ားေနသည္ကို သတိမူသင့္ပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ေျဖဆိုထားေသာ အသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ကို ပယ္ဖ်က္သည္ကုိ ဆိုလိုျခင္းမဟုတ္ပါ။ လိုအပ္ ပါက အသစ္ထြက္ရွိေသာ နည္းပညာအတြက္ ျဖည့္ဆည္းဖို႔သာ လိုပါတယ္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ဒီတစ္ပတ္မွာေတာ့ အရွိန္ျပင္းစြာေမာင္းေနေသာ ကားတစီးကို ဟန္႔တားေစမည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေလ့လာထားရမည္ျဖစ္ျပီး မိမိရဲ့ေမာင္းႏွင္ေနေသာအရွိန္ထိန္းရင္း အရွိန္မေလ်ာ့ရန္ ဆက္လက္ၾကိဳးစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆရာဇာနည္ (MCC)

အသိအမှတ်ပြုဖို့ဆိုတာ အပိုင်း(၃)

ဒီတစ်ပတ်မှာတော့ အပိုင်း(၂)မှာပြောထားတဲ့အတိုင်း မိမိတို့စိတ်ကြိုက် ရွေးချယ်မှုရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်တဲ့ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မှုအပိုင်းကို ဆက်လက်မောင်းနှင်ကြပါစို့။
မိမိတို့နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်က အသိအမှတ်ပြုမှုကို လူသားတိုင်း လိုချင်ကြပါတယ်။ အချိုု့တွေပြောလေ့ရှိတဲ့ စကားကတော့ ပတ်ဝန်းကျင်အသိ အမှတ်ပြုဖို့မလိုပါဘူး။ ကိုယ်ကောင်းဖို့ပဲလိုတယ်။ ကိုယ်တော်ဖို့ပဲလိုတယ်။ သိပ်မှန်တဲ့စကားတွေပါလို့ စာရေးသူမြင်ပါတယ်။ သို့သော် လူဆိုတာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ကင်းပြီး တစ်ဦးတည်းနေတဲ့ သတ္တဝါမဟုတ်တော့ ပတ်ဝန်းကျင် ကို မိမိဘက်က ဦးစွာလေးစားပြီး နေထိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့မှသာ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့လေးစားမှုကို ပြန်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုကင်းအောင် နေထိုင်ရင် ပတ်ဝန်းကျင်က ဘာမှမဖြစ်ပေမယ့် ပတ်ဝန်းကျင်က မိမိကို အသိအမှတ်မပြုပဲ ကင်းလာရင်တော့ မိမိပဲထိခိုက်ခံစားရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို ယနေ့ခေတ်လူငယ်တွေ များစွာသတိမူမိစေလိုတာကတော့ စာရေးသူဆန္ဒပါ။ လွန်စွာမှ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်သည် တိုုးတက် နေသောနည်းပညာများကို အသုံးပြုပြီး မိမိတို့တစ်ဦး တည်းပိုင် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးရယူနိုင်သော အချိန်ကာလဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုးဖန်တီးရယူခြင်းကို Virtual Life လိုု့ခေါ်ဆိုနိုင်ပါတယ်။ အမှန်တစ်ကယ်မရှိသော အရာများကို ဖန်တီးရယူခြင်းပါ။ ဒီလိုဖန်တီးရင်းနဲ့ မိမိတို့လက်တွေ့ရှိနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတိမမူမိပဲ မိမိတို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေ၊ ဦးတည်ချက်တွေ၊ ပန်းတိုင်တွေ ပျောက်ဆုံးသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကတော့ အရှိန်ပြင်းစွာမောင်းနှင်တော့မည့် ကားကို လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားစေသော အချက်ဖြစ်ပါတယ်။
အရှိန်ပြင်းစွာ ပြောင်းလဲနေသောခေတ်ထဲတွင် မိမိတို့ကို အသိအမှတ် ပြုမှုအတွက် ကြိုးစားသူူတစ်ဦးအနေဖြင့် လမ်းကြောင်း (Trend)  မချော်ဖို့ လွန်စွာမှ အရေးကြီးလှပါတယ်။
ကားတစ်စီးမောင်းနှင်တယ်ဆိုတာ စက်တစ်ခုတည်းကောင်းနေရုံဖြင့် မပြီး သေးပါ။ အစစအရာရာ ကောင်းမွန်ဖို့လိုပါတယ်။ မိမိရဲ့လိုရာပန်းတိုင်ရောက်ဖို့ မောင်းနှင်ရန်လိုအပ်သလို သွားနေတဲ့လမ်းကြောင်းရဲ့ အတားအဆီးတွေကိုလည်း ရှောင်နိုင်ဖို့လိုပါတယ်။ ဒီအချက်တွေကတော့ ယနေ့ခေတ်မှာ အများရဲ့အသိ အမှတ်ပြုခြင်းအတွက် ကြိုးစားနေသူများ သတိမူရမယ့်အချက်တွေဖြစ်ပါတယ်။ အသိအမှတ်ပြုတယ်ဆိုတာ မိမိရဲ့ ယုံကြည်ချက်ကို အခိုင်အမာချထားပြီး မလျော့သော ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ၀ီရိယရှိသူများ ရရှိမည့် ခံစားမှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မိမိတို့ရဲ့ အများအကျိုးပြုလုပ်ရပ်များအတွက် ကောင်းတာတွေ ရရှိပြီး အကျိုးမဲ့ လုပ်ရပ်များအတွက်လည်း ဆန့်ကျင်သည့် အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံစားရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းက လွန်စွာမှ အရေးကြီးလှပါ တယ်။ အသိအမှတ်ပြုခြင်းအတွက် ကြိုးစားနေသူများ သတိမူရမည့် ဒုတိယအချက်ကို ဆက်လက်တင်ပြပါ့မယ်။
အသိအမှတ်ပြုခြင်းအတွက် ကြိုးစားသူများအနေဖြင့် မိမိတို့လုပ်ရပ် အတွက် ချက်ချင်းလက်ငင်း ခံစားမူမရသည့် အဖြစ်အပျက်မျိုး ကြုံတွေ့ရတတ် ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ လျှောက်လှမ်းမူအတွက် အချိန်လိုပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ လူအများစိတ်ယိုင်လဲတတ်ပါတယ်။ ခိုင်မာမူကို ခိုင်မြဲစွာချထားဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ စာရေးသူရဲ့အတွေ့အကြံုလေးကို မျှဝေချင်ပါတယ်။
Microsoft Exam တွေဖြေဆိုသည့်အချိန်မှာ ဒီစာမေးပွဲတွေရဲ့တန်ဖိုးကို အလေးထားမူမရှိသောကာလကို ကြံုခဲ့ဘူးပါတယ်။ သို့သော် မိမိရဲ့ယုံကြည်ချက် ကိုမလျော့ပဲ တစ်ဆင့်ချင်း ဆက်တိုက်ဖြေသင့်သော စာမေးပွဲများကို ဖြေထား ရန်လိုပါတယ်။ စာမေးပွဲဖြေဆိုဖို့ ဦးစွာဆည်းပူးမှုလုပ်ရပါတယ်။ ဆည်းပူးတယ် ဆိုတာ စုဆောင်းမှတ်သားခြင်းပါ။
ဘဝဆိုတာ အချိန်တွေနဲ့ဖွဲစည်းထားတဲ့အတွက် အချိန်တိုင်းမှာ ဆည်းပူး နေရပါတယ်။ ဆည်းပူးတဲ့နေရာမှာ လမ်းညွှန်မှု (Instruction)၊ သင်ကြားမှု (Teaching)၊ လေ့ကျင့်မှု (Training) လုပ်ရပ်တွေကို သူ့နေရာသူ စနစ်ကျ စွာလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။ မိမိအတွက်စစ်မှန်တဲ့ လမ်းညွှန်မှုကိုရယူပြီး နည်းစနစ် မှန်ကန်စွာ သင်ကြားမှု ခံယူရမှာဖြစ်ပါတယ်။ သို့မှသာ မှန်ကန်သော လမ်းညွှန်မှု အတွက် လေ့ကျင့်မှုတွေရယူနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
Microsoft Exam rS MCP (Microsoft Certified Professional) ဖြစ်ရန် ဦးစွာ မိမိဖြေဆိုမည့်ဘာသာရပ်ကို ရွေးချယ်ရပါမယ်။ စာမေးပွဲအတွက် ပြင်ဆင်မှုတစ်ခုတည်းပြုလုပ်ခြင်းထက် ဘာသာရပ်အပေါ် နားလည်နိုင်ရန် ဦးစွာလေ့လာရပါတယ်။ Microsoft Exam အတွက် သင်ကြားသည့်ရက်မှာ အများအားဖြင့် (၅)ရက်ဖြစ်ပါတယ်။ (၅)ရက်တည်းဖြင့် ဘာသာရပ်တစ်ခုလုံး ခြံုငြံုမိဖို့ သင်ကြားသူ Microsoft Certified Trainer ဘက်မှ တာဝန်ယူ သင်ကြားပေးရပါ့မယ်။ သင်တန်းမတက်မီ အရင် သင်ကြား မည့်သူဘက်က ဖတ်ထားသင့်တဲ့စာများကို ရှေးဦးစွာ လေ့လာထားရဖို့လိုပါ တယ်။ Microsoft ဘာသာရပ်အတွက် Skill pipe မှ ဘာသာရပ်အလိုက် ဖတ်သင့်သည့် စာအုပ်များကို ၀ယ်ယူနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့ လေ့ကျင့်ခန်းများ အတွက် သင်ခန်းစာများကို Microsoft Certified Trainer (MCT) နဲ့ တပါတည်း လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ သင်ကြားပေးမည့်သူနဲ့ သင်ကြားမည့် သူတွေ အပြန်အလှန် လိုက်နာရမည့် စနစ်များကို လိုက်နာရမှာဖြစ်ပါတယ်။

အရှိန်ပြင်းစွာ ရွေ့လျားနေသောခေတ်ကြီးတွင် စီးမျောနေရသောသူများ အတွက် အချိန်နှင့် အမျှပြောင်းလဲနေသော နည်းပညာအသစ်များ ကြံုတွေ့ရမည် မှာမလွဲပါ။ သို့သော် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဘာလင်ရှိ တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Dieter Lenzen က ပညာရေးသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းများစွာက စတင်ခဲ့ ပြီး ၁၇၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်ဟုပြောခဲ့သည်။ ဆရာကြီး၏ဆိုလို ချက်မှာ ပညာရေးဆိုသည် သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယခင်ရှိပြီးသား သတ်မှတ်ချက်များထက် နောက်ထပ်မချဲ့ကားနိုင်ဆိုသည့် သဘောပင်ဖြစ်သည်။ နောက်ရှုထောင့်တစ်ခုအရဆိုလျှင် ပညာရပ် ပေါင်းစည်းမှုကို ခြံုငြံုမိသူအတွက် အသစ်သည် အဟောင်း၏အားနည်းချက်ကို ဖြည့်ဆည်းထားခြင်းသာဖြစ်သည် ဆိုတာကို လေ့လာသူများခံစားရမည်ဟု ထင်မြင်မိပါသည်။ Computer အခေါ်အရ Version မြှင့်တယ်ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ယနေ့ခေတ်တွင် Version မြှင့်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်များ ကိုင်ဆောင်ထားသူများ အနေဖြင့် လိုအပ်ပါက လက်မှတ်များကို မြှင့်တင်ပေးရပါတယ်။ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များကို Version မြှင့်ဖို့ အတွက် အစဉ်အမြဲလိုအပ်နေသည်လို့တော့ မယူဆသင့်ပါ။ လုပ်ငန်း၏ လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ လူအများရဲ့နားလည်မှုလွဲမှား စေသောအချက်ကို သတိမူစေလိုပါတယ်။ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်တွေအတွက် Expire ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့အချက်ပါ။ နည်းပညာခေတ်သည် ရပ်တန့်ခြင်းမရှိပဲ ရွေ့လျားနေသည်ကို သတိမူသင့်ပါတယ်။ ဒီလိုအချိန်မှာ ဖြေဆိုထားသော အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ကို ပယ်ဖျက်သည်ကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ လိုအပ် ပါက အသစ်ထွက်ရှိသော နည်းပညာအတွက် ဖြည့်ဆည်းဖို့သာ လိုပါတယ်။
အချုပ်အားဖြင့် ဒီတစ်ပတ်မှာတော့ အရှိန်ပြင်းစွာမောင်းနေသော ကားတစီးကို ဟန့်တားစေမည့် အကြောင်းအရာများကို လေ့လာထားရမည်ဖြစ်ပြီး မိမိရဲ့မောင်းနှင်နေသောအရှိန်ထိန်းရင်း အရှိန်မလျော့ရန် ဆက်လက်ကြိုးစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆရာဇာနည် (MCC)

အေသးစိတ္ဖတ္ရန္

အသိအမွတ္ျပဳဖို႔ဆိုတာ အပိုင္း(၂)

ျပီးခဲ့တဲ့အပိုင္းက မိမိအေၾကာင္း၊ မိမိတို႔လုပ္ငန္းအေၾကာင္းကို မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ ေျပာတာထက္ မိမိတို႔အေၾကာင္းကို မိမိတို႔မဟုတ္ေသာ အျခားအဖြဲ႕အစည္း (Third Party Organization)မွ ေျပာတာေကာင္းေၾကာင္း၊ သို႔မွသာ အမ်ား၏ အသိအမွတ္ ျပဳမႈခံရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီအပိုင္း(၂)မွာကေတာ့ အမ်ားအသိအမွတ္ ျပဳဖို႔ မိမိဘက္မွ ျပင္ဆင္ရမည့္ အခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ပထမဆံုး ျပင္ဆင္ရမွာက ေရြးခ်ယ္မႈပါ။ မိမိဘ၀မွာ မိမိဘာျဖစ္ခ်င္သလဲဆိုတာနဲ႕ စတင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကေလးဘ၀မွာ မိဘမ်ား၊ ေဆြမ်ိဳးမ်ား၊ လူၾကီးမ်ား ေမးတတ္ၾကေသာ ေမးခြန္းေပါ့။ ၾကီးလာရင္ ဘာလုပ္မွာလဲဆိုတာ။
သိပ္ကို အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ဒီေမးခြန္းကို လြယ္လြယ္နဲ႔ မေျဖမိပါေစနဲ႔။ ငယ္ငယ္က ကိုယ္စီေျဖခဲ့ဘူးေပမယ့္ အခု ဒီစာဖတ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ေသေသခ်ာခ်ာ ျပန္ေတြးျပီးေတာ့မွ မိမိကိုယ္ကို ေျဖေစခ်င္တာ စာေရးသူရဲ့ဆႏၵပါ။
ဒါဆို ဘာလိုလဲဆိုေတာ့ Computer မွာဆို Result ရဖို႔ Data ေတြကို Instruction ေပးၿပီးေတာ့ Process လုပ္ရပါတယ္။ ဒီသေဘာတရားအတိုင္းပါပဲ လူ႕ေလာကမွာ မိမိတို႔ ပန္းတိုင္ဆိုတဲ့ (Result)ရဖို႔ အေရးၾကီးတဲ့ Data ေတြကို စုေဆာင္းတတ္ဖို႔ လြန္စြာမွ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ရလာတဲ့ အခ်က္အလက္ကို စနစ္တက် စုေဆာင္းဖို႔ အခ်က္အလက္ေတြထဲမွ ဘယ္အခ်က္ေတြဟာ မိမိတို႔နဲ႔ ကိုက္ညီမႈရိွတယ္ ဆိုတာကို ခြဲျခားႏိုိင္မႈဆိုတာ ပညာလိိုပါတယ္။ ပညာဆုိတာ ဘာလဲ၊ ပညာဆိုတာ ပ(အေသးစိတ္) ညာ(ခြဲျခားႏိုင္ျခင္း)။ လူ႔ေလာကရဲ့ ျဖတ္သန္းမႈတိုင္းမွာ အေရးကိစၥ ၾကီးငယ္ကို ခြဲျခားႏိိုင္ေသာပညာ မရွိလွ်င္ အဆုိးအေကာင္းကို သင္ဘယ္လုိခြဲျခားမလဲ။
ဒါဆုိ ဦးစြာ စုေဆာင္းျပီးေသာ အခ်က္အလက္ေတြကို ေ၀ဖန္္ခြဲျခားျပီးလွ်င္ မိမိဘက္မွ လည္ပတ္ႏိုင္ေအာင္ Processing အလုပ္ကို လုပ္ေဆာင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ မိမိတို႔ရဲ့ ပညာ၏ေလးနက္မႈက အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ဘြဲ႕တစ္ခုအတြက္၊ လက္မွတ္တစ္ေစာင္အတြက္၊ ဓါတ္ပံုတစ္ပံုအတြက္ သင္ၾကားေနေသာ အရာကို ဆိုလိုတာမဟုတ္။ ဒီေန႔ အမ်ားေျပာေနတဲ့ ဘ၀တစ္သက္တာ ပညာသင္ယူမႈ (Life Long Learning) ကို ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ လူအမ်ားက သိၾကပါတယ္။ လက္ေတြ႔လုပ္ရန္ ခက္ခဲတတ္ၾကတယ္။ အဓိက မိမိကိုယ္ကို မိမိထိန္းႏိုင္ဖို႔လိုပါတယ္။ သင္ယူတဲ့သူေတြ ျပင္ဆင္ဖို႔ အေရးၾကီးသလို သင္ၾကားမည့္သူေတြဘက္မွလည္း ဖိတ္ေခၚမႈက အေရးၾကီးလွပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ကမၻာ႕ဆရာမ်ားေန႔ရဲ့ စာသားေလးအတုိင္း ==လူ႔အဖြဲ႕အစည္း စဥ္ဆက္ မျပတ္တိုးတက္ေရး ဆရာ့စြမ္းအင္ျမႇင့္တင္ေပး++ (Empowering Teachers, Building Sustainable Societies) ဆိုသည့္အတိုင္း ျပင္ဆင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာမ်ားရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို အစဥ္အၿမဲ ျမႇင့္တင္ဖို႔ရွိရမွာျဖစ္ျပီး မိမိတို႔ဘက္မွလည္း တုိးတက္ေနေသာ ေခတ္ထဲတြင္ အိပ္ေပ်ာ္ျပီး မက်န္ခဲ့ဖို႔လိုပါတယ္။ အိပ္ေပ်ာ္ျပီးေနပါက အေသအခ်ာက်န္ခဲ့မွာမလြဲပါ။ မိမိတို႔အမ်ားဆံုး ျဖစ္တတ္သည့္သေဘာကေတာ့ အမ်ား ေရြးခ်ယ္တာကိုအေကာင္းထင္ျပီး လိုက္လုပ္တတ္တာ လူအမ်ားရဲ့အက်င့္ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကိုေတာ့ေရွာင္ဖို႔အေရးၾကီးပါတယ္။ အမ်ားေကာင္းတုိင္း မိမိတို႔ေကာင္းမည္ဟု ထင္ၾကသူမ်ားဟာ မစဥ္းစားေသာအက်င့္မွ ဆင္းသက္လာေသာသူမ်ားသာ ျဖစ္ၾကပါ တယ္။ လူသားေတြရဲ႕ ၾကီးမားေသာစြမ္းရည္မ်ားစြာထဲမွ တစ္ခုကေတာ့ စဥ္းစားေရြးခ်ယ္ ႏိိုင္မႈပါ။ ဒီအခ်က္ကိုအသံုုးခ်ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးခ်ယ္တဲ့ေနရာမွာ ေရာက္ေနေသာ ျဖတ္သန္းေနရေသာေခတ္ကို မေမ့ဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေရြးခ်ယ္မႈေတြရဲ့သေဘာ တရားကို နားလည္ရပါမယ္။ မိမိရဲ့ေရြးခ်ယ္မႈမွာ ေရတိုနဲ႔ေရရွည္ကိုယွဥ္ရင္ ေရရွည္ရွိ သည့္အရာကို ေရြးခ်ယ္ရမွာျဖစ္ျပီး လူအမ်ားနဲ႔အနည္းအတြက္ အက်ိဳးရွိမႈမွာလည္း လူအမ်ားအတြက္ဆိုတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမွာျဖစ္ျပီး ေရြးခ်ယ္ ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအခ်က္ေတြကေတာ့ ေရြးခ်ယ္မႈေနရာမွာ ပါ၀င္ရမည့္ အခ်က္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ မိမိကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္းခံရဖို႔ ဦးစြာမိမိေရြးခ်ယ္မည့္လမ္းေၾကာင္းကို မိမိဘက္မွ စိတ္ၾကိဳက္ေရြးခ်ယ္ျပီး သူ႕ရဲ့တန္ဖိုးကို ေလးစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ သို႔မွသာ တျခား သူမ်ား အသိအမွတ္မျပဳခင္ ဦးစြာ မိမိဘက္မွ အသိအမွတ္ျပဳရမွာျဖစ္ပါတယ္။ မိမိေရြးခ်ယ္ေသာ လမ္းေၾကာင္းကို မိမိကိုယ္တိုင္ အသိအမွတ္မျပဳပါက အမ်ားမွ အသိ အမွတ္ျပဳမႈကို မေမွ်ာ္လင့္ပါနဲ႕။ မိမိအေနျဖင့္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းခံရဖို႔ ရႈေထာင့္ေပါင္းစံု ျမင္ကြင္းေပါင္းစံု ရွိတဲ့အထဲကမွ ယေန႔ေခတ္မွာ IT (Information Technology) ရႈေထာင့္မွ ျမင္ၾကပါစို႔။
ယေန႔ေခတ္ကာလသည္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္စရာ ေတာ္ေတာ္မ်ားေသာ ေခတ္ကာလျဖစ္ ပါတယ္။ အမ်ားစုအေနျဖင့္ Computer တတ္တယ္လို႔ေျပာလိုက္တိုင္း အကုန္ရမည္ ဟု ထင္ျမင္ၾကသူ မ်ားလွပါတယ္။ တကယ္လက္ေတြ႕တြင္ Computer ပညာရပ္၌ သူေနရာႏွင့္သူ ကြၽမ္းက်င္ရမည့္ ပညာရပ္ေတြမ်ားစြာရွိၾကပါတယ္။ လူသားတိုင္း ကမၻာေပၚမွ ပညာရပ္ေပါင္း သိန္းခ်ီ တတ္ေျမာက္ႏိုင္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္သလို Computer ပညာရပ္တိုင္းကို ကြၽမ္းက်င္ဖို႔ဆိုတာ ခက္ခဲလွပါတယ္။ နက္ရႈိင္းလွပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ပညာရွင္တစ္ဦးအေနျဖင့္ မိမိေလ့လာမႈ၊ စဥ္းစားမႈ၊ နည္းစနစ္မွန္ကန္မႈေပၚမူတည္ျပီး ခ်ိတ္ဆက္ေတြးေခၚနားလည္ႏိုင္သည့္ (Concept) ကိုေတာ့ရရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Computer ပညာရပ္ကို စတင္ေလ့လာသည့္အခ်ိန္မွစျပီး စဥ္ဆက္မျပတ္ေလ့လာ သူတိုင္း လုပ္ေဆာင္ရမည့္အလုပ္မွာ စာေတြ႕ႏွင့္လက္ေတြ႕ကို မ်က္ေျခမပ်က္ဖိုု႔ လိုပါတယ္။ သုိ႔မွသာ ယေန႔ေခတ္ကာလ၏ ေရြ႕လ်ားမႈကို သိရွိႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ မိမိတို႔ ေရြးခ်ယ္ထားေသာလမ္းေၾကာင္းသည္ ဘယ္သို႔ေရာက္ေနျပီ၊ ေရွ႕ဆက္ဘယ္သြား ေနျပီဆိုတာကိုသိရွိျပီး မိမိဘက္မွ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ မိမိေရြးခ်ယ္ ထားေသာလမ္းေၾကာင္းကို ခိုင္မာစြာတည္ေဆာက္ရင္း လိုအပ္မည့္အရာမ်ားကို အခ်ိန္ႏွင့္ တေျပးညီ ျဖည့္ဆည္းရမႈကို မိမိတို႔ တပါတည္းလုပ္ေဆာင္သြားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေရြးခ်ယ္မႈအပိုင္း၌ လူစိတ္သေဘာအရ ေျပာင္းလဲတတ္တာမွန္ေပမယ့္ အခ်ိန္အခါတိုင္း ေျပာင္းလဲမႈလုပ္ပါက လိုတဲ့ပန္းတိုင္ မေရာက္ႏိုင္တာကို အထူး သတိထားရွိရမွာပါ။
မိမိစိတ္ၾကိဳက္ေရြးခ်ယ္ထားေသာ ပညာရပ္ကို ေလးစားတန္ဖိုးထားသလို အျခား သူေတြရဲ့ ေရြးခ်ယ္ထားေသာ ပညာရပ္ေတြကိုလည္း ေလးစားမႈရွိရမည္မွာ ပညာရွိတို႔၏ က်င့္၀တ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းဆိုတာ တန္ဖိုးတစ္ခုကို ျပသႏိုင္လို႔ တန္ဖိုးရဲ့ တန္ျပန္ရရွိတဲ့ အက်ိဳးတစ္ခုပါ။ မိမိဘက္မွ တန္ဖိုးတစ္ခု မျပသႏိုင္ပါက တန္ျပန္ရရွိမည့္အက်ိဳးကိုလည္း မရရွိႏိုင္ပါ။ ေရြးခ်ယ္တဲ့ေနရာမွာ မိမိေရြးခ်ယ္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းၾကီးမားသေလာက္ ေပးဆပ္မႈကလည္း ၾကီးၾကီးမားမားေပးဆပ္ရပါမယ္။ သို႕မွသာ အက်ိဳးကလည္း မ်ားမ်ားစားစားခံစားရမည္မွာ မလႊဲပါ။ ေရြးခ်ယ္တဲ့ေနရာမွာ မိမိေရြးခ်ယ္တဲ့လမ္းေၾကာင္းရဲ့ ခိုင္မာမႈကို ထည့္စဥ္းစားရမည္မွာ လြန္စြာအေရးၾကီးလွ ပါတယ္။
မိမိေရြးခ်ယ္မည့္လမ္းေၾကာင္း၏ခိုင္မာမႈအပိုင္းကို အခ်ိန္ကာလဆိုသည့္ေပတံျဖင့္ တိုင္းတာတတ္ၾကပါတယ္။ အခ်ိန္ကာလၾကာျမင့္စြာ ရပ္တည္ႏိုင္မႈသည္ လြန္စြာမွ အေရးၾကီးလွပါသည္။ အခ်ိန္ကာလအျပင္ ထည့္သြင္္းစဥ္းစားရမည့္အရာမ်ားလည္း ရွိပါ တယ္။ လုပ္ငန္းအတြက္ ဦးေဆာင္မႈ၊ စီမံထားရွိမႈ၊ ျပင္ဆင္မႈ စတာေတြကိုလည္း ေရြးခ်ယ္တဲ့လမ္းေၾကာင္းမွာ ထည့္စဥ္းစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
စတင္ေလ့လာသူတစ္ဦးအေနျဖင့္ ေရြးခ်ယ္မႈ မျပဳလုပ္ခင္မွာ ရသမွ် Data ေတြ စုေဆာင္းပါ။ အခိ်န္ကာလတစ္ခုျဖတ္သန္းျပီးမွ ေရြးခ်ယ္မႈကို ျပတ္သားစြာခ်မွတ္ပါ။ ေရြးခ်ယ္မႈအပိုင္း ျပီးေျမာက္သြားပါက ေမာင္းႏွင္မႈ (Drive) နည္းပညာေလာကမွာေတာ့ Processing အပိုင္းကို ေရွ႕ဆက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။
ေရွ႕တစ္ပါတ္မွာေတာ့ မိမိတို႔ စိတ္ၾကိဳက္ေရြးခ်ယ္ထားေသာ လမ္းေၾကာင္းကို ေရာက္ဖို႔ ေမာင္းႏွင္ၾကပါစို႔။

ဆရာဇာနည္ (MCT)

အသိအမှတ်ပြုဖို့ဆိုတာ အပိုင်း(၂)

ပြီးခဲ့တဲ့အပိုင်းက မိမိအကြောင်း၊ မိမိတို့လုပ်ငန်းအကြောင်းကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ပြောတာထက် မိမိတို့အကြောင်းကို မိမိတို့မဟုတ်သော အခြားအဖွဲ့အစည်း (Third Party Organization)မှ ပြောတာကောင်းကြောင်း၊ သို့မှသာ အများ၏ အသိအမှတ် ပြုမှုခံရမည် ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီအပိုင်း(၂)မှာကတော့ အများအသိအမှတ် ပြုဖို့ မိမိဘက်မှ ပြင်ဆင်ရမည့် အချက်များကို ဖော်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပထမဆုံး ပြင်ဆင်ရမှာက ရွေးချယ်မှုပါ။ မိမိဘဝမှာ မိမိဘာဖြစ်ချင်သလဲဆိုတာနဲ့ စတင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးဘဝမှာ မိဘများ၊ ဆွေမျိုးများ၊ လူကြီးများ မေးတတ်ကြသော မေးခွန်းပေါ့။ ကြီးလာရင် ဘာလုပ်မှာလဲဆိုတာ။
သိပ်ကို အရေးကြီးလှပါတယ်။ ဒီမေးခွန်းကို လွယ်လွယ်နဲ့ မဖြေမိပါစေနဲ့။ ငယ်ငယ်က ကိုယ်စီဖြေခဲ့ဘူးပေမယ့် အခု ဒီစာဖတ်နေတဲ့အချိန်မှာတော့ သေသေချာချာ ပြန်တွေးပြီးတော့မှ မိမိကိုယ်ကို ဖြေစေချင်တာ စာရေးသူရဲ့ဆန္ဒပါ။
ဒါဆို ဘာလိုလဲဆိုတော့ Computer မှာဆို Result ရဖို့ Data တွေကို Instruction ပေးပြီးတော့ Process လုပ်ရပါတယ်။ ဒီသဘောတရားအတိုင်းပါပဲ လူ့လောကမှာ မိမိတို့ ပန်းတိုင်ဆိုတဲ့ (Result)ရဖို့ အရေးကြီးတဲ့ Data တွေကို စုဆောင်းတတ်ဖို့ လွန်စွာမှ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ရလာတဲ့ အချက်အလက်ကို စနစ်တကျ စုဆောင်းဖို့ အချက်အလက်တွေထဲမှ ဘယ်အချက်တွေဟာ မိမိတို့နဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိတယ် ဆိုတာကို ခွဲခြားနိိုင်မှုဆိုတာ ပညာလိိုပါတယ်။ ပညာဆိုတာ ဘာလဲ၊ ပညာဆိုတာ ပ(အသေးစိတ်) ညာ(ခွဲခြားနိုင်ခြင်း)။ လူ့လောကရဲ့ ဖြတ်သန်းမှုတိုင်းမှာ အရေးကိစ္စ ကြီးငယ်ကို ခွဲခြားနိိုင်သောပညာ မရှိလျှင် အဆိုးအကောင်းကို သင်ဘယ်လိုခွဲခြားမလဲ။
ဒါဆို ဦးစွာ စုဆောင်းပြီးသော အချက်အလက်တွေကို ဝေဖန််ခွဲခြားပြီးလျှင် မိမိဘက်မှ လည်ပတ်နိုင်အောင် Processing အလုပ်ကို လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ မိမိတို့ရဲ့ ပညာ၏လေးနက်မှုက အရေးကြီးလှပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ဘွဲ့တစ်ခုအတွက်၊ လက်မှတ်တစ်စောင်အတွက်၊ ဓါတ်ပုံတစ်ပုံအတွက် သင်ကြားနေသော အရာကို ဆိုလိုတာမဟုတ်။ ဒီနေ့ အများပြောနေတဲ့ ဘဝတစ်သက်တာ ပညာသင်ယူမှု (Life Long Learning) ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူအများက သိကြပါတယ်။ လက်တွေ့လုပ်ရန် ခက်ခဲတတ်ကြတယ်။ အဓိက မိမိကိုယ်ကို မိမိထိန်းနိုင်ဖို့လိုပါတယ်။ သင်ယူတဲ့သူတွေ ပြင်ဆင်ဖို့ အရေးကြီးသလို သင်ကြားမည့်သူတွေဘက်မှလည်း ဖိတ်ခေါ်မှုက အရေးကြီးလှပါတယ်။
ဒါကြောင့် ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ရဲ့ စာသားလေးအတိုင်း ==လူ့အဖွဲ့အစည်း စဉ်ဆက် မပြတ်တိုးတက်ရေး ဆရာ့စွမ်းအင်မြှင့်တင်ပေး++ (Empowering Teachers, Building Sustainable Societies) ဆိုသည့်အတိုင်း ပြင်ဆင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာများရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အစဉ်အမြဲ မြှင့်တင်ဖို့ရှိရမှာဖြစ်ပြီး မိမိတို့ဘက်မှလည်း တိုးတက်နေသော ခေတ်ထဲတွင် အိပ်ပျော်ပြီး မကျန်ခဲ့ဖို့လိုပါတယ်။ အိပ်ပျော်ပြီးနေပါက အသေအချာကျန်ခဲ့မှာမလွဲပါ။ မိမိတို့အများဆုံး ဖြစ်တတ်သည့်သဘောကတော့ အများ ရွေးချယ်တာကိုအကောင်းထင်ပြီး လိုက်လုပ်တတ်တာ လူအများရဲ့အကျင့်ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကိုတော့ရှောင်ဖို့အရေးကြီးပါတယ်။ အများကောင်းတိုင်း မိမိတို့ကောင်းမည်ဟု ထင်ကြသူများဟာ မစဉ်းစားသောအကျင့်မှ ဆင်းသက်လာသောသူများသာ ဖြစ်ကြပါ တယ်။ လူသားတွေရဲ့ ကြီးမားသောစွမ်းရည်များစွာထဲမှ တစ်ခုကတော့ စဉ်းစားရွေးချယ် နိိုင်မှုပါ။ ဒီအချက်ကိုအသုုံးချရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရွေးချယ်တဲ့နေရာမှာ ရောက်နေသော ဖြတ်သန်းနေရသောခေတ်ကို မမေ့ဖို့လိုပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ရွေးချယ်မှုတွေရဲ့သဘော တရားကို နားလည်ရပါမယ်။ မိမိရဲ့ရွေးချယ်မှုမှာ ရေတိုနဲ့ရေရှည်ကိုယှဉ်ရင် ရေရှည်ရှိ သည့်အရာကို ရွေးချယ်ရမှာဖြစ်ပြီး လူအများနဲ့အနည်းအတွက် အကျိုးရှိမှုမှာလည်း လူအများအတွက်ဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမှာဖြစ်ပြီး ရွေးချယ် ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်တွေကတော့ ရွေးချယ်မှုနေရာမှာ ပါ၀င်ရမည့် အချက်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ မိမိကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရဖို့ ဦးစွာမိမိရွေးချယ်မည့်လမ်းကြောင်းကို မိမိဘက်မှ စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ပြီး သူ့ရဲ့တန်ဖိုးကို လေးစားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ သို့မှသာ တခြား သူများ အသိအမှတ်မပြုခင် ဦးစွာ မိမိဘက်မှ အသိအမှတ်ပြုရမှာဖြစ်ပါတယ်။ မိမိရွေးချယ်သော လမ်းကြောင်းကို မိမိကိုယ်တိုင် အသိအမှတ်မပြုပါက အများမှ အသိ အမှတ်ပြုမှုကို မမျှော်လင့်ပါနဲ့။ မိမိအနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရဖို့ ရှုထောင့်ပေါင်းစုံ မြင်ကွင်းပေါင်းစုံ ရှိတဲ့အထဲကမှ ယနေ့ခေတ်မှာ IT (Information Technology) ရှုထောင့်မှ မြင်ကြပါစို့။
ယနေ့ခေတ်ကာလသည် ရွေးချယ်နိုင်စရာ တော်တော်များသော ခေတ်ကာလဖြစ် ပါတယ်။ အများစုအနေဖြင့် Computer တတ်တယ်လို့ပြောလိုက်တိုင်း အကုန်ရမည် ဟု ထင်မြင်ကြသူ များလှပါတယ်။ တကယ်လက်တွေ့တွင် Computer ပညာရပ်၌ သူနေရာနှင့်သူ ကျွမ်းကျင်ရမည့် ပညာရပ်တွေများစွာရှိကြပါတယ်။ လူသားတိုင်း ကမ္ဘာပေါ်မှ ပညာရပ်ပေါင်း သိန်းချီ တတ်မြောက်နိုင်ဖို့ မဖြစ်နိုင်သလို Computer ပညာရပ်တိုင်းကို ကျွမ်းကျင်ဖို့ဆိုတာ ခက်ခဲလှပါတယ်။ နက်ရှိုင်းလှပါတယ်။ သို့သော် ပညာရှင်တစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိလေ့လာမှု၊ စဉ်းစားမှု၊ နည်းစနစ်မှန်ကန်မှုပေါ်မူတည်ပြီး ချိတ်ဆက်တွေးခေါ်နားလည်နိုင်သည့် (Concept) ကိုတော့ရရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ Computer ပညာရပ်ကို စတင်လေ့လာသည့်အချိန်မှစပြီး စဉ်ဆက်မပြတ်လေ့လာ သူတိုင်း လုပ်ဆောင်ရမည့်အလုပ်မှာ စာတွေ့နှင့်လက်တွေ့ကို မျက်ခြေမပျက်ဖိုု့ လိုပါတယ်။ သို့မှသာ ယနေ့ခေတ်ကာလ၏ ရွေ့လျားမှုကို သိရှိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ မိမိတို့ ရွေးချယ်ထားသောလမ်းကြောင်းသည် ဘယ်သို့ရောက်နေပြီ၊ ရှေ့ဆက်ဘယ်သွား နေပြီဆိုတာကိုသိရှိပြီး မိမိဘက်မှ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ မိမိရွေးချယ် ထားသောလမ်းကြောင်းကို ခိုင်မာစွာတည်ဆောက်ရင်း လိုအပ်မည့်အရာများကို အချိန်နှင့် တပြေးညီ ဖြည့်ဆည်းရမှုကို မိမိတို့ တပါတည်းလုပ်ဆောင်သွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ရွေးချယ်မှုအပိုင်း၌ လူစိတ်သဘောအရ ပြောင်းလဲတတ်တာမှန်ပေမယ့် အချိန်အခါတိုင်း ပြောင်းလဲမှုလုပ်ပါက လိုတဲ့ပန်းတိုင် မရောက်နိုင်တာကို အထူး သတိထားရှိရမှာပါ။
မိမိစိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ထားသော ပညာရပ်ကို လေးစားတန်ဖိုးထားသလို အခြား သူတွေရဲ့ ရွေးချယ်ထားသော ပညာရပ်တွေကိုလည်း လေးစားမှုရှိရမည်မှာ ပညာရှိတို့၏ ကျင့်ဝတ် ဖြစ်ပါတယ်။ အသိအမှတ်ပြုခြင်းဆိုတာ တန်ဖိုးတစ်ခုကို ပြသနိုင်လို့ တန်ဖိုးရဲ့ တန်ပြန်ရရှိတဲ့ အကျိုးတစ်ခုပါ။ မိမိဘက်မှ တန်ဖိုးတစ်ခု မပြသနိုင်ပါက တန်ပြန်ရရှိမည့်အကျိုးကိုလည်း မရရှိနိုင်ပါ။ ရွေးချယ်တဲ့နေရာမှာ မိမိရွေးချယ်တဲ့ လမ်းကြောင်းကြီးမားသလောက် ပေးဆပ်မှုကလည်း ကြီးကြီးမားမားပေးဆပ်ရပါမယ်။ သို့မှသာ အကျိုးကလည်း များများစားစားခံစားရမည်မှာ မလွှဲပါ။ ရွေးချယ်တဲ့နေရာမှာ မိမိရွေးချယ်တဲ့လမ်းကြောင်းရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ထည့်စဉ်းစားရမည်မှာ လွန်စွာအရေးကြီးလှ ပါတယ်။
မိမိရွေးချယ်မည့်လမ်းကြောင်း၏ခိုင်မာမှုအပိုင်းကို အချိန်ကာလဆိုသည့်ပေတံဖြင့် တိုင်းတာတတ်ကြပါတယ်။ အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ရပ်တည်နိုင်မှုသည် လွန်စွာမှ အရေးကြီးလှပါသည်။ အချိန်ကာလအပြင် ထည့်သွင််းစဉ်းစားရမည့်အရာများလည်း ရှိပါ တယ်။ လုပ်ငန်းအတွက် ဦးဆောင်မှု၊ စီမံထားရှိမှု၊ ပြင်ဆင်မှု စတာတွေကိုလည်း ရွေးချယ်တဲ့လမ်းကြောင်းမှာ ထည့်စဉ်းစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
စတင်လေ့လာသူတစ်ဦးအနေဖြင့် ရွေးချယ်မှု မပြုလုပ်ခင်မှာ ရသမျှ Data တွေ စုဆောင်းပါ။ အချိန်ကာလတစ်ခုဖြတ်သန်းပြီးမှ ရွေးချယ်မှုကို ပြတ်သားစွာချမှတ်ပါ။ ရွေးချယ်မှုအပိုင်း ပြီးမြောက်သွားပါက မောင်းနှင်မှု (Drive) နည်းပညာလောကမှာတော့ Processing အပိုင်းကို ရှေ့ဆက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ရှေ့တစ်ပါတ်မှာတော့ မိမိတို့ စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ထားသော လမ်းကြောင်းကို ရောက်ဖို့ မောင်းနှင်ကြပါစို့။

ဆရာဇာနည် (MCT)

 

 

အေသးစိတ္ဖတ္ရန္

သတင္းအခ်က္အလက္နွင့္ ကြန္ယက္လုံျခဳံေရး အပုိင္း(၃)

သတင္းအခ်က္အလက္လုံျခံဳဖုိ႕ Password ေပးတာဂရုစုိက္စုိ႕

“ေျဖာင္းေျဖာင္း…..ေျဖာင္းေျဖာင္း”
ညေနခင္းတစ္ခုမွာကြ်န္ေတာ္လည္းအလုပ္နည္းနည္းပါးူတာနဲ႕အိမ္ေစာေစာျပန္ျပီးမေရာက္တာၾကာျပီျဖစ္တဲ့ ေက်ာင္းေနဖက္သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးရဲ႕ရုံးခန္းထဲကုိတံခါးဖြင့္အ၀င္မွာၾကားလုိက္ရတဲ့အသံေတြပဲျဖစ္ပါေတာ့တယ္၊ ထုိသူငယ္ခ်င္းျဖစ္သူမွာကြ်န္ေတာ္နဲ႕မႏၱေလးတကၠသုိလ္အတူတူတက္ေရာက္ခဲ့ျပီးအခုေတာ့ရန္ကုန္သူတစ္ဦး ႏွင့္ အိမ္ေထာင္က်ကာကုိယ္ပုိင္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းတစ္ခုနဲ႕အဆင္ေျပအေျခက်ေနသူတစ္ဦးပဲျဖစ္ပါတယ္၊ အလုပ္ တာ၀န္၊ မိသားစုတာ၀န္ကုိယ္စီနဲ႕မုိ႕သာေရးနာေရးကိစၥေတြေလာက္ပဲေတြ႕ျဖစ္ၾကတာမုိ႕ ၾကံဳၾကိဳက္ တုန္းအလည္အပါတ္၀င္ရင္းေထြရာေလးပါး၊ေရွးေဟာင္းေနွာင္းျဖစ္ေတြေျပာၾကဖုိ႕လာခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။
ကြ်န္ေတာ္လည္းတံခါးကုိတြန္းဖြင့္၀င္လုိက္ရင္းသူငယ္ခ်င္းဘာေတြမ်ားျဖစ္ေနလည္းလုိ႕ၾကည့္လုိက္တဲ့အခါမွာ ေတာ့သူ႕ကုိစားပြဲေပၚမွာရွိတဲ့ကြန္ပ်ဴတာေရွ႕မွာအက်အနထုိင္ျပီး Keyboard ကေနတစ္ခုခုကုိအသည္းအသန္ ရုိက္ေနတာကုိေတြလုိက္ရပါေတာ့တယ္ ၊ ဒါနဲ႕ကြ်န္ေတာ္လည္း” သူငယ္ခ်င္းမင္းဘာေတြအသည္းအသန္ရုိက္ ေနတာလည္း Keyboard မေကာင္းရင္လည္းဘာမွတန္ဖုိးရွိတာမဟုတ္ဘူး၊အသစ္လဲလုိက္ပါလား၊သူမ်ားေတြ ၾကားရင္အခန္းထဲမွာတစ္ခုခုျဖစ္ေနတဲ့အတုိင္းပဲ “ လုိ႕ကုိ္ယ့္ဗီဇအတုိင္းဆရာလုပ္လုိက္တဲ့အခါမွာေတာ့သူက “မင္းကေတာ့ေက်ာင္းဆရာလုိ႕မေျပာရဘူး၊ဘယ္သူ႕ကုိေတြ႕ေတြ႕ဆရာလုပ္ဖို႕ပဲစဥ္းစားေနေတာ့တာပဲ၊ငါ့ ကြန္ ပ်ဴတာကဘာမွမျဖစ္ဘူး Keyboard ကလည္းအေကာင္းၾကီးရွိေသးတယ္၊အခု Facebook သုံးဖုိ႕ Password ရုိက္ေနတာကြ၊မင္းကဘာမွလည္းမသိဘဲနဲ႕” လုိ႕ျပန္ေျပာလုိက္ေတာ့ကြ်န္ေတာ္လည္းအံ႕ၾသသြားျပီးသူငယ္ခ်င္း ရယ္ Facebook သုံးဖုိ႕ Password ရုိက္တာမ်ားလူသတ္ေနတဲ့အတုိင္းပဲ၊ေနပါအုံးမင္းက Password ကုိဘာ ေတြမ်ားခက္ခက္ခဲခဲေပးထားလုိ႕အသဲအသန္ရုိက္ေနရတာလည္းလုိ႕အတြန္႕တက္လုိက္တဲ့အခါမွာေတာ့သူျပန္ေျပာလုိက္တဲ့စကားအျပီးမွာကြ်န္ေတာ္လည္းပါးစပ္အေဟာင္းသားျဖစ္သြားပါေတာ့တယ္
သူျပန္ေျပာလုိက္တာကေတာ့ “ ငါက Facebook Password ကုိဘာမွလည္းခက္ခက္ခဲခဲေပးထားတာ မဟုတ္ဘူး၊ငါ့ေယာက္ဖၾကီးရဲ႕နံမည္ကုိပဲေပးထားတာကြ၊သူ႕နာမည္ကနဲနဲရွည္ေနတာရယ္သူ႕ကုိယ္လည္း ၾကည့္မရတာနဲ႕အသံအက်ယ္ၾကီးျမည္ေအာင္ရုိက္ေနတာ၊မင္းစဥ္းစားၾကည့္ေလ ငါကသူ႕ညီမနဲ႕ခ်စ္သူေတြ ျဖစ္အိမ္ေထာင္က်ေတာ့ဆံထုံးေနာက္ေယာင္ပါရန္ကုန္ကုိလုိက္လာရတယ္၊ျပီးေတာ့သူ႕အေမၾကီးကလည္း က်မ္းမာေရးသိပ္မေကာင္းေတာ့သမီးေလးကိုမခဲြနုိင္ဘူးဆုိျပီးသူတုိ႕အိမ္မွာလုိက္ေနေတာ့ေယာကၡမအိမ္တက္ သမက္မ်က္နွာငယ္ဆုိသလုိဇနီးျဖစ္သူနဲ႕အဆင္ေျပေပမဲ့ေနရထုိင္ရတာသိပ္မလြတ္လပ္ဘူးေပါ့ကြာ၊ျပီးေတာ့ ေယာကၡမၾကီးကက်မ္းမာေရးမေကာင္းေတာ့ငါ့မွာအလုပ္တစ္ဖက္နဲ႕အိမ္ကိစၥေတြ၀ုိင္းျပီးကူေပးေနရတာေပါ့၊ အိမ္အလုပ္ကူရတာျပသာနာမရွိပါဘူး၊ငါလည္းအိမ္ေထာင္မက်ခင္ကမိသားစုတာ၀န္ေတြယူခဲ့ရတာမင္းသိေန တာပဲဆုိးတာကေတာ့သူ႕အကုိပဲငါ့လူေရ၊ သူကဇနီးျဖစ္သူထက္အသက္(၅)နွစ္ေလာက္ၾကီးျပီး အျငိမ္းစား ယူထားတဲ့လူပ်ိဴၾကီးဆုိေတာ့တေန႕တေန႔ဟုိဟာေျပာလုိက္ဒီဟာေျပာလုိက္နဲ႕နားကုိေကာင္းေကာင္းမေနရဘူး၊ ငါ့မလဲမိန္းမမ်က္နွာရွိေတာ့တစ္ခါတေလျပန္ေျပာခ်င္ေပမဲ့မေကာင္းတတ္ေတာ့ေအာင့္အီးသည္းခံေနရတာဟုိတရက္ကဆုိသူေျပာတဲ့အေပါက္ကငါပဲမဟုတ္တာေတြအကုန္လုပ္ျပီးအိမ္မွာဟန္ေဆာင္ေနသလုိမ်ိဳးမင္းပဲစဥ္းစား ၾကည့္ဘယ္ေလာက္ရုိက္ခ်င္စရာေကာင္းလဲ၊ဒါေၾကာင့္ငါလည္းစကားနည္းရန္ဆဲသူ႕ကို္ေတာ့ဘာမွျပန္ေျပာ မေနေတာ့ပဲရုံးမွာသုံးတဲ့ Facebook Account ကုိသူ႕နာမည္နဲ႕ Password လုပ္ျပီးအိမ္မွာသူေျပာလုိက္တာေတြ တစ္ခုခုကုိျပန္သတိရမိတုိင္းအခုလုိပဲ Password ကုိခပ္နာနာေလးရုိက္ျပီးဖြင့္ေနတာေဟ့ “ ပဲျဖစ္ပါတယ္။
ကြ်န္ေတာ္လည္းပထမေတာ့အံ႕ၾသသြားရာကေန၀ါးလုံးကြဲရယ္ခ်လုိက္ျပီးသူ႕မ်က္နွာကုိတည့္တည့္ၾကည့္ကာ “ ျဖစ္မွျဖစ္ရေလသူငယ္ခ်င္းရယ္၊မင္းေယာက္ဖၾကီးကုိဒီေလာက္ခ်စ္မွန္းငါလည္းအခုမွပဲသိရေတာ့တယ္၊ ခ်စ္တာေတာ့ခ်စ္ေပါ့ကြာ၊ဒါေပမဲ့အခုလုိ Password ေပးတာေတာ့မေကာင္းပါဘူး၊ Password ဆုိတာ သတိထား မိလြယ္တဲ့နာမည္၊သေကၤတ၊ရက္စြဲ လုိဟာမ်ိဳးေတြကုိမေပးရဘူး၊ မင္းတုိ႕လုိစီးပြားေရး လုပ္ငန္း ရွင္ေတြ၊ ထင္ရွား ေက်ာ္ၾကားတဲ့သူေတြအတြက္သတင္းအခ်က္အလက္ေတြေပါက္ၾကားနုိင္မဲ့ အႏၱရာယ္ရွိ တယ္လုိ႕” ေျပာလုိက္မွ ကြ်န္ေတာ့ကုိမ်က္နွာငယ္ေလးနဲ႕ျပန္ၾကည့္ရင္း “ ဒါဆုိ Password ေပးတဲ့အခါ ဘယ္လုိဟာေတြေပးရမယ္၊ ဘယ္လုိဟာေတြကုိမေပးသင့္ဘူးဆုိတဲ့ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေလးေတြေျပာပါအုံး ေဘာ္ဒါၾကီးရယ္မင္းကုိ ဆရာ တင္ပါတယ္” လုိ႕ေျပာလာေတာ့ ကြ်န္ေတာ္လည္း ဆရာၾကီးအုိက္တင္နဲ႕ သိထားသမ်ွေလးေတြ ကုိလုိရွင္းတုိရွင္း ေအာက္မွာေဖၚျပေပးထားတဲ့ အတုိင္းျပန္ျပီး ေဖါက္သည္ခ်လုိက္ ရပါေတာ့တယ္။
Password(စကား၀ွက္) ဆုိတာအသုံးျပဳဖုိ႕အလြယ္ကူဆုံး၊ကုန္က်စရိတ္အနည္းဆုံးျဖစ္ေပမဲ့ေပါက္ၾကားနုိင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႕စိတ္မခ်ရတာေတြလည္းမ်ားေတာ့လုပ္ငန္းၾကီးေတြမွာ Password အသုံးျပဳမူအတြက္ Policy ေတြခ်မွတ္ျပီးအဲဒီမူ၀ါဒေတြအတုိင္းလုိက္နာက်င့္သုံးၾကရပါတယ္၊ အခုဆုိရင္လုပ္ငန္းတုိင္းနီးပါးမွာအုိင္တီ၊ အင္တာနက္၊ Database နဲ႕ Information System ေတြအသုံးျပဳေနၾကျပီျဖစ္လုိ႕ Passwrod ေတြကုိ Computer Log-On အတြက္၊ အင္တာနက္အသုံးျပဳဖုိ႕အတြက္၊ email Password၊ Database Access Password နဲ႕ Information Systems ေတြအသုံးျပဳၾကတဲ့အခါအသုံးျပဳသူရဲ႕အဆင့္ User Right ေတြ ေပၚမွာမူတည္ျပီး Password Policy ေတြခ်မွတ္အသုံးျပဳေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္၊တစ္ခ်ိဳ႕လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္း ေတြမွာဆုိရင္ email Account တင္(၃)(၄)ခုရွိတာျဖစ္တဲ့အတြက္ Password ေတြကုိေတာ္ေတာ္ေလး သတိထားျပီးအသုံးျပဳေနၾကရေၾကာင္းျပန္လည္မွ်ေ၀ရင္း Password အသုံးျပဳမယ္ဆုိရင္ အေလးထား လုိက္နာသင့္တဲ့အခ်က္ေလးေတြနဲ႕ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္တစ္ခ်ိဳ႕ကုိေျပာျပေပးခဲ့ပါတယ္။

ကြန္ပ်ဴတာနွင့္သက္ဆုိင္ရာ Program တစ္ခုခုအတြက္Password တစ္ခုကုိအသုံးျပဳမည္ဆုိလွ်င္
• အနည္းဆုံးရက္(၆၀)တစ္ခါေလာက္ Password ေျပာင္းသင့္ေၾကာင္း
• Password ကုိအနည္းဆုံးစကားလုံးအေရအတြက္(၈)လုံး(၉)လုံးထားသင့္ေၾကာင္း
• Password တစ္ခုမွာ Upper Case, Lower Case နဲ႕Numeric စကားလုံးေတြ၊ Special Character ေတြျဖစ္တဲ့ (!,@,#...)စတာေတြေပါင္းျပီးေရးသင့္ေၾကာင္း
• Password ေပးတဲ့အခါမွာအလြယ္တကူသတိျပဳမိေစနုိင္တဲ့
• အသုံးျပဳသူအမည္(UserName ) တုိ႕
• ၀န္ထမ္းကုိယ္ပုိင္အမွတ္တုိ႕
• မိမိအမည္နွင့္သိကြ်မ္းရင္းနွီးသူတစ္ဦးဦးရဲ႕အမည္တုိ႕
• မိသားစုအမည္(ဒါမွမဟုတ္)နာမည္ေျပာင္တုိ႕
• လူမူဖူလုံေရးနံပါတ္တုိ႕
• ေမြးသကၠရာဇ္တုိ႕
• ကားနံပါတ္တုိ႕
• လိပ္စာတုိ႕
• ဖုန္းနံပါတ္တုိ႕
• မိမိဌာနအမည္တုိ႕
• မိမိျမိဳ႕(ဒါမွမဟုတ္)ရပ္ကြက္အမည္၊လမ္းအမည္တုိ႕
• ေက်ာင္းအမည္တုိ႕၊ေက်ာင္းေဆာင္ပုဒ္တုိ႕
• အေရာင္တုိ႕၊အစားအေသာက္အမည္တုိ႕
• ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားတဲ့အမည္တုိ႕
• သုံးျပီးသား Password တုိ႕
စတာတာေတြကုိ ေရွာင္ရွားဖုိ႕နဲ႕မိမိကလြဲလုိ႕က်န္တဲ့သူေတြကုိ Password မသိရွိနုိင္ဖုိ႕လုံျခံဳတဲ့နည္းလမ္း ေတြနဲ႕အသုံးျပဳဖုိ႕၊အသုံးျပဳတဲ့ Password ေတြမ်ားတယ္ဆုိရင္လည္းလွ်ိ႕၀ွက္တဲ့အစီအစဥ္နဲ႕သိမ္းဆည္းထားဖုိ႕ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္သူကုိရွင္းျပလုိက္တဲ့အခါမွာေတာ့” အေတာ္ပဲသူငယ္ခ်င္းေရ၊မနက္ျဖန္ေတာင္တုိ႕ကုမၸဏီက ထူေထာင္ထားတဲ့ Customer နဲ႕ Stock Database ေတြကုိဘယ္သူေတြကုိေပးသိမယ္၊ဘယ္သူ႕ဘယ္လုိပုံစံနဲ႕ Password ေတြထားမယ္ဆုိတာေဆြးေနြးဖုိ႕ရွိတယ္၊မင္းေျပာတဲ့ Password Guideline ေလးေတြကေတာ္ေတာ္ အသုံး၀င္နုိင္မယ္လုိ႕ထင္တယ္၊ေက်းဇူးပဲသူငယ္ခ်င္း” ဆုိတဲ့စကားေလးအျပီးမွာပဲကြ်န္ေတာ္လည္းသူ႕ကုိ နဳတ္ဆက္ထြက္ခြာခဲ့ျပီးေအာက္မွာအသင့္ေစာင့္ေနတဲ့ကားေပၚတက္လုိက္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္။

UNO(အုိင္တီခရီးသည္)

သတင်းအချက်အလက်လုံခြုံဖို့ Password ပေးတာဂရုစိုက်စို့
(သတင်းအချက်အလက်နှင့်ကွန်ယက်လုံခြုံရေးအပိုင်း(၃))

“ဖြောင်းဖြောင်း…..ဖြောင်းဖြောင်း”
ညနေခင်းတစ်ခုမှာကျွန်တော်လည်းအလုပ်နည်းနည်းပါးူတာနဲ့အိမ်စောစောပြန်ပြီးမရောက်တာကြာပြီဖြစ်တဲ့ ကျောင်းနေဖက်သူငယ်ချင်းတစ်ဦးရဲ့ရုံးခန်းထဲကိုတံခါးဖွင့်အဝင်မှာကြားလိုက်ရတဲ့အသံတွေပဲဖြစ်ပါတော့တယ်၊ ထိုသူငယ်ချင်းဖြစ်သူမှာကျွန်တော်နဲ့မန္တလေးတက္ကသိုလ်အတူတူတက်ရောက်ခဲ့ပြီးအခုတော့ရန်ကုန်သူတစ်ဦး နှင့် အိမ်ထောင်ကျကာကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုနဲ့အဆင်ပြေအခြေကျနေသူတစ်ဦးပဲဖြစ်ပါတယ်၊ အလုပ် တာဝန်၊ မိသားစုတာဝန်ကိုယ်စီနဲ့မို့သာရေးနာရေးကိစ္စတွေလောက်ပဲတွေ့ဖြစ်ကြတာမို့ ကြံုကြိုက် တုန်းအလည်အပါတ်ဝင်ရင်းထွေရာလေးပါး၊ရှေးဟောင်းနှောင်းဖြစ်တွေပြောကြဖို့လာခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။
ကျွန်တော်လည်းတံခါးကိုတွန်းဖွင့်ဝင်လိုက်ရင်းသူငယ်ချင်းဘာတွေများဖြစ်နေလည်းလို့ကြည့်လိုက်တဲ့အခါမှာ တော့သူ့ကိုစားပွဲပေါ်မှာရှိတဲ့ကွန်ပျူတာရှေ့မှာအကျအနထိုင်ပြီး Keyboard ကနေတစ်ခုခုကိုအသည်းအသန် ရိုက်နေတာကိုတွေလိုက်ရပါတော့တယ် ၊ ဒါနဲ့ကျွန်တော်လည်း” သူငယ်ချင်းမင်းဘာတွေအသည်းအသန်ရိုက် နေတာလည်း Keyboard မကောင်းရင်လည်းဘာမှတန်ဖိုးရှိတာမဟုတ်ဘူး၊အသစ်လဲလိုက်ပါလား၊သူများတွေ ကြားရင်အခန်းထဲမှာတစ်ခုခုဖြစ်နေတဲ့အတိုင်းပဲ “ လို့ကို်ယ့်ဗီဇအတိုင်းဆရာလုပ်လိုက်တဲ့အခါမှာတော့သူက “မင်းကတော့ကျောင်းဆရာလို့မပြောရဘူး၊ဘယ်သူ့ကိုတွေ့တွေ့ဆရာလုပ်ဖို့ပဲစဉ်းစားနေတော့တာပဲ၊ငါ့ ကွန် ပျူတာကဘာမှမဖြစ်ဘူး Keyboard ကလည်းအကောင်းကြီးရှိသေးတယ်၊အခု Facebook သုံးဖို့ Password ရိုက်နေတာကွ၊မင်းကဘာမှလည်းမသိဘဲနဲ့” လို့ပြန်ပြောလိုက်တော့ကျွန်တော်လည်းအံ့သြသွားပြီးသူငယ်ချင်း ရယ် Facebook သုံးဖို့ Password ရိုက်တာများလူသတ်နေတဲ့အတိုင်းပဲ၊နေပါအုံးမင်းက Password ကိုဘာ တွေများခက်ခက်ခဲခဲပေးထားလို့အသဲအသန်ရိုက်နေရတာလည်းလို့အတွန့်တက်လိုက်တဲ့အခါမှာတော့သူပြန်ပြောလိုက်တဲ့စကားအပြီးမှာကျွန်တော်လည်းပါးစပ်အဟောင်းသားဖြစ်သွားပါတော့တယ်
သူပြန်ပြောလိုက်တာကတော့ “ ငါက Facebook Password ကိုဘာမှလည်းခက်ခက်ခဲခဲပေးထားတာ မဟုတ်ဘူး၊ငါ့ယောက်ဖကြီးရဲ့နံမည်ကိုပဲပေးထားတာကွ၊သူ့နာမည်ကနဲနဲရှည်နေတာရယ်သူ့ကိုယ်လည်း ကြည့်မရတာနဲ့အသံအကျယ်ကြီးမြည်အောင်ရိုက်နေတာ၊မင်းစဉ်းစားကြည့်လေ ငါကသူ့ညီမနဲ့ချစ်သူတွေ ဖြစ်အိမ်ထောင်ကျတော့ဆံထုံးနောက်ယောင်ပါရန်ကုန်ကိုလိုက်လာရတယ်၊ပြီးတော့သူ့အမေကြီးကလည်း ကျမ်းမာရေးသိပ်မကောင်းတော့သမီးလေးကိုမခွဲနိုင်ဘူးဆိုပြီးသူတို့အိမ်မှာလိုက်နေတော့ယောက္ခမအိမ်တက် သမက်မျက်နှာငယ်ဆိုသလိုဇနီးဖြစ်သူနဲ့အဆင်ပြေပေမဲ့နေရထိုင်ရတာသိပ်မလွတ်လပ်ဘူးပေါ့ကွာ၊ပြီးတော့ ယောက္ခမကြီးကကျမ်းမာရေးမကောင်းတော့ငါ့မှာအလုပ်တစ်ဖက်နဲ့အိမ်ကိစ္စတွေဝိုင်းပြီးကူပေးနေရတာပေါ့၊ အိမ်အလုပ်ကူရတာပြသာနာမရှိပါဘူး၊ငါလည်းအိမ်ထောင်မကျခင်ကမိသားစုတာဝန်တွေယူခဲ့ရတာမင်းသိနေ တာပဲဆိုးတာကတော့သူ့အကိုပဲငါ့လူရေ၊ သူကဇနီးဖြစ်သူထက်အသက်(၅)နှစ်လောက်ကြီးပြီး အငြိမ်းစား ယူထားတဲ့လူပျိူကြီးဆိုတော့တနေ့တနေ့ဟိုဟာပြောလိုက်ဒီဟာပြောလိုက်နဲ့နားကိုကောင်းကောင်းမနေရဘူး၊ ငါ့မလဲမိန်းမမျက်နှာရှိတော့တစ်ခါတလေပြန်ပြောချင်ပေမဲ့မကောင်းတတ်တော့အောင့်အီးသည်းခံနေရတာဟိုတရက်ကဆိုသူပြောတဲ့အပေါက်ကငါပဲမဟုတ်တာတွေအကုန်လုပ်ပြီးအိမ်မှာဟန်ဆောင်နေသလိုမျိုးမင်းပဲစဉ်းစား ကြည့်ဘယ်လောက်ရိုက်ချင်စရာကောင်းလဲ၊ဒါကြောင့်ငါလည်းစကားနည်းရန်ဆဲသူ့ကို်တော့ဘာမှပြန်ပြော မနေတော့ပဲရုံးမှာသုံးတဲ့ Facebook Account ကိုသူ့နာမည်နဲ့ Password လုပ်ပြီးအိမ်မှာသူပြောလိုက်တာတွေ တစ်ခုခုကိုပြန်သတိရမိတိုင်းအခုလိုပဲ Password ကိုခပ်နာနာလေးရိုက်ပြီးဖွင့်နေတာဟေ့ “ ပဲဖြစ်ပါတယ်။
ကျွန်တော်လည်းပထမတော့အံ့သြသွားရာကနေဝါးလုံးကွဲရယ်ချလိုက်ပြီးသူ့မျက်နှာကိုတည့်တည့်ကြည့်ကာ “ ဖြစ်မှဖြစ်ရလေသူငယ်ချင်းရယ်၊မင်းယောက်ဖကြီးကိုဒီလောက်ချစ်မှန်းငါလည်းအခုမှပဲသိရတော့တယ်၊ ချစ်တာတော့ချစ်ပေါ့ကွာ၊ဒါပေမဲ့အခုလို Password ပေးတာတော့မကောင်းပါဘူး၊ Password ဆိုတာ သတိထား မိလွယ်တဲ့နာမည်၊သင်္ကေတ၊ရက်စွဲ လိုဟာမျိုးတွေကိုမပေးရဘူး၊ မင်းတို့လိုစီးပွားရေး လုပ်ငန်း ရှင်တွေ၊ ထင်ရှား ကျော်ကြားတဲ့သူတွေအတွက်သတင်းအချက်အလက်တွေပေါက်ကြားနိုင်မဲ့ အန္တရာယ်ရှိ တယ်လို့” ပြောလိုက်မှ ကျွန်တော့ကိုမျက်နှာငယ်လေးနဲ့ပြန်ကြည့်ရင်း “ ဒါဆို Password ပေးတဲ့အခါ ဘယ်လိုဟာတွေပေးရမယ်၊ ဘယ်လိုဟာတွေကိုမပေးသင့်ဘူးဆိုတဲ့ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်လေးတွေပြောပါအုံး ဘော်ဒါကြီးရယ်မင်းကို ဆရာ တင်ပါတယ်” လို့ပြောလာတော့ ကျွန်တော်လည်း ဆရာကြီးအိုက်တင်နဲ့ သိထားသမျှလေးတွေ ကိုလိုရှင်းတိုရှင်း အောက်မှာဖေါ်ပြပေးထားတဲ့ အတိုင်းပြန်ပြီး ဖေါက်သည်ချလိုက် ရပါတော့တယ်။
Password(စကားဝှက်) ဆိုတာအသုံးပြုဖို့အလွယ်ကူဆုံး၊ကုန်ကျစရိတ်အနည်းဆုံးဖြစ်ပေမဲ့ပေါက်ကြားနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့စိတ်မချရတာတွေလည်းများတော့လုပ်ငန်းကြီးတွေမှာ Password အသုံးပြုမူအတွက် Policy တွေချမှတ်ပြီးအဲဒီမူဝါဒတွေအတိုင်းလိုက်နာကျင့်သုံးကြရပါတယ်၊ အခုဆိုရင်လုပ်ငန်းတိုင်းနီးပါးမှာအိုင်တီ၊ အင်တာနက်၊ Database နဲ့ Information System တွေအသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်လို့ Passwrod တွေကို Computer Log-On အတွက်၊ အင်တာနက်အသုံးပြုဖို့အတွက်၊ email Password၊ Database Access Password နဲ့ Information Systems တွေအသုံးပြုကြတဲ့အခါအသုံးပြုသူရဲ့အဆင့် User Right တွေ ပေါ်မှာမူတည်ပြီး Password Policy တွေချမှတ်အသုံးပြုနေကြတာဖြစ်ပါတယ်၊တစ်ချို့လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်း တွေမှာဆိုရင် email Account တင်(၃)(၄)ခုရှိတာဖြစ်တဲ့အတွက် Password တွေကိုတော်တော်လေး သတိထားပြီးအသုံးပြုနေကြရကြောင်းပြန်လည်မျှဝေရင်း Password အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် အလေးထား လိုက်နာသင့်တဲ့အချက်လေးတွေနဲ့ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်တစ်ချို့ကိုပြောပြပေးခဲ့ပါတယ်။

ကွန်ပျူတာနှင့်သက်ဆိုင်ရာ Program တစ်ခုခုအတွက်Password တစ်ခုကိုအသုံးပြုမည်ဆိုလျှင်
• အနည်းဆုံးရက်(၆၀)တစ်ခါလောက် Password ပြောင်းသင့်ကြောင်း
• Password ကိုအနည်းဆုံးစကားလုံးအရေအတွက်(၈)လုံး(၉)လုံးထားသင့်ကြောင်း
• Password တစ်ခုမှာ Upper Case, Lower Case နဲ့Numeric စကားလုံးတွေ၊ Special Character တွေဖြစ်တဲ့ (!,@,#...)စတာတွေပေါင်းပြီးရေးသင့်ကြောင်း
• Password ပေးတဲ့အခါမှာအလွယ်တကူသတိပြုမိစေနိုင်တဲ့
• အသုံးပြုသူအမည်(UserName ) တို့
• ၀န်ထမ်းကိုယ်ပိုင်အမှတ်တို့
• မိမိအမည်နှင့်သိကျွမ်းရင်းနှီးသူတစ်ဦးဦးရဲ့အမည်တို့
• မိသားစုအမည်(ဒါမှမဟုတ်)နာမည်ပြောင်တို့
• လူမူဖူလုံရေးနံပါတ်တို့
• မွေးသက္ကရာဇ်တို့
• ကားနံပါတ်တို့
• လိပ်စာတို့
• ဖုန်းနံပါတ်တို့
• မိမိဌာနအမည်တို့
• မိမိမြို့(ဒါမှမဟုတ်)ရပ်ကွက်အမည်၊လမ်းအမည်တို့
• ကျောင်းအမည်တို့၊ကျောင်းဆောင်ပုဒ်တို့
• အရောင်တို့၊အစားအသောက်အမည်တို့
• ထင်ရှားကျော်ကြားတဲ့အမည်တို့
• သုံးပြီးသား Password တို့
စတာတာတွေကို ရှောင်ရှားဖို့နဲ့မိမိကလွဲလို့ကျန်တဲ့သူတွေကို Password မသိရှိနိုင်ဖို့လုံခြံုတဲ့နည်းလမ်း တွေနဲ့အသုံးပြုဖို့၊အသုံးပြုတဲ့ Password တွေများတယ်ဆိုရင်လည်းလျှိ့ဝှက်တဲ့အစီအစဉ်နဲ့သိမ်းဆည်းထားဖို့ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူကိုရှင်းပြလိုက်တဲ့အခါမှာတော့” အတော်ပဲသူငယ်ချင်းရေ၊မနက်ဖြန်တောင်တို့ကုမ္ပဏီက ထူထောင်ထားတဲ့ Customer နဲ့ Stock Database တွေကိုဘယ်သူတွေကိုပေးသိမယ်၊ဘယ်သူ့ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ Password တွေထားမယ်ဆိုတာဆွေးနွေးဖို့ရှိတယ်၊မင်းပြောတဲ့ Password Guideline လေးတွေကတော်တော် အသုံးဝင်နိုင်မယ်လို့ထင်တယ်၊ကျေးဇူးပဲသူငယ်ချင်း” ဆိုတဲ့စကားလေးအပြီးမှာပဲကျွန်တော်လည်းသူ့ကို နုတ်ဆက်ထွက်ခွာခဲ့ပြီးအောက်မှာအသင့်စောင့်နေတဲ့ကားပေါ်တက်လိုက်လာခဲ့ပါတော့တယ်။

UNO(အိုင်တီခရီးသည်)

 

 

အေသးစိတ္ဖတ္ရန္

အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္ဆိုသည္မွာ

ယေန႔ မိမိတို႔ေနထိုင္ရာ ကမၻာေပၚမွာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈေတြဟာ အခ်ိန္ႏွင့္အမွ် ေတြ႔ႀကံဳေနရပါတယ္။ ဒီလိုတိုးတက္ ေျပာင္းလဲေနေသာေခတ္ၾကီးမွာ မိမိတို႕ တစ္ဦးခ်င္းအတြက္ ဘ၀အာမခံခ်က္ရွိဖို႔ လြန္စြာမွ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ မိမိတို႔ျဖတ္သန္းေနရေသာ ေခတ္တြင္ မိမိတို႕ ပိုင္ဆိုင္ေသာ တန္ဖိုးရွိလွတဲ့အခ်ိန္မ်ားကို အက်ိဳးရိွစြာ အသံုးခ်ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ မိမိတို႔တစ္ဦးခ်င္း တတ္ႏိုင္သေလာက္ ႐ုန္းကန္ႀကိဳးစားေနေသာ္လည္း ဒီလိုၾကိဳးစားေနမႈကို အသိအမွတ္ျပဳမႈ လူသားတိုင္း ခံစားခ်င္ၾကပါတယ္။
အသိအမွတ္ျပဳတယ္ဆိုတာ ကိုယ္တတ္ေၾကာင္း၊ ကိုယ္ေတာ္ေၾကာင္းကို ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ေျပာပါက အမ်ားလက္ခံႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါ။ ဒီေနရာမွာ မိမိေတာ္ေၾကာင္း မိမိၾကိဳးစားထားေၾကာင္းကို မိမိကိုေထာက္ခံ ေျပာေပးမည့္ တစ္ျခားသူ၊ တစ္ျခားအဖြဲ႕အစည္း လိုအပ္ပါတယ္။ ကြန္ပ်ဴတာအေခၚ (Third Party) ေပါ့။ Windows တင္ျပီး တစ္နည္း Operating System တင္ျပီးတာနဲ႔ တစ္ခါတည္းပါလာတာမဟုတ္ပဲ ေနာက္တစ္ဆင့္ ထပ္တင္ရတဲ့ Software ေတြကို Third Party Organization လို႔ေခၚၾကပါတယ္။ အခုဟာက Third Party Organization ပါ။ မိမိေတာ္ေၾကာင္းကို အေထာက္အပံ့ေပးမည့္ မိမိမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစညး္ ပါ။ ထိုအဖြဲ႕အစည္း ေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈရဖို႔ဆိုတာ သူတို႔သတ္မွတ္ထားတဲ့ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြကို မိမိဘက္မွ အျပည့္အ၀ လိုက္နာရဖို႔ လိုပါတယ္။ သို႔မွသာ သူတို႔ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ့ ေထာက္ခံမႈကို မိမိတို႔ရရွိ ခံစားႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုအေနျဖင့္ မိမိတို႔၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ယံုၾကည္မႈရယူရန္ လြန္စြာမွ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ဒီလို ယံုၾကည္မႈရယူရန္ သတ္မွတ္စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြအတိုင္း လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္ဆိုတာကို အစစ္အေဆး ခံယူရပါတယ္။ သို႔မွသာ (ISO) (International Organization for Standardization) အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ မိမိတို႔အဖြဲ႔အစည္းကို အသိအမွတ္ျပဳပါတယ္ဆိုတဲ့ Certified လက္မွတ္ခ်ီးျမႇင့္ျခင္း ခံရပါတယ္။ ဒီလို Certified အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္မွသာ လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္ရာတြင္ လူအမ်ားရဲ႕ ယံုၾကည္မႈ Trust ကိုရရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ထုိနည္းတူစြာ လူတစ္ဦးခ်င္းစီအတြက္ မိမိတိုကို လူအမ်ားယံုၾကည္မႈ ရေအာင္၊ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားရဲ့ ယံုၾကည္မႈ ရေအာင္၊ မိမိဘက္မွ လုပ္ငန္းမ၀င္ခင္ ၾကိဳတင္ ျပင္ဆင္မႈေတြ ျပဳလုပ္ထားဖို႔ လိုပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္သည္ ပညာေခတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာမွ လက္ခံထားေသာ ေထာင္စုႏွစ္ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္သည့္ Education for All လူတိုင္းအတြက္ ပညာေရးဆိုတဲ့ လူသားတိုင္းအတြက္ မျဖစ္မေနတတ္ရမည့္ ပညာေရးကို အမွီလိုက္ေနရေသာေခတ္တြင္ ဘယ္အဖြဲ႔အစည္းမွ အသိအမွတ္ျပဳထားပါတယ္ဆိုတာ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ဒီလို Certified အသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ေတြရဲ့ တန္ဖိုးက မိမိတို႔ Life Carrier မွာ ထမင္းစား လက္မွတ္ တစ္ခုအေနနဲ႔ ရွိေနပါတယ္။ ဘယ္လုပ္ငန္းပဲ လုပ္လုပ္ ယေန႔ေခတ္တြင္ ဘယ္သူေတြက အသိအမွတ္ျပဳထားသလဲ၊ ဘာလက္မွတ္ရွိ သလဲဆိုတာ ပထမဆံုး ေျဖရမည့္ေမးခြန္းပါ။ ဒီပထမဆံုးေမးခြန္းကို ေအာင္ျမင္စြာ ေျဖႏိုင္မွသာ ေနာက္ေမးခြန္းေတြအတြက္ ဆက္လက္ျပင္ဆင္ရႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပထမဆံုး မိမိတို႔တစ္ဦးခ်င္းစီမွာ မတူညီေသာ ရည္မွန္းခ်က္ ပိုင္ရွင္ေတြျဖစ္တာႏွင့္အညီ မိမိတို႔ဘ၀မွာ ဘာေတြလုပ္ခ်င္တာလဲ မိမိတို႔သမိုင္းမွာ ဘာေတြ ခ်န္ထားခဲ့မလဲဆိုတာ ဦးစြာေမးရမည့္ ေမးခြန္းပါ။ ယေန႔လူငယ္ေတြ အမ်ားဆံုးျဖစ္ ေနတာက အမ်ားၾကီး လုပ္ခ်င္၊ ျဖစ္ခ်င္တဲ့ျပႆနာပါ။ ဒီလိုစိတ္ထားရွိတာ လြန္စြာမွ ေကာင္းတဲ့ရည္မွန္းခ်က္ပါ။
သို႔ေသာ္ သြားရမည့္၊ လုပ္ရမည့္ အလုပ္မ်ားကို မိမိကိုယ္တုိင္ စီမံခန္႔ခြဲတတ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ မိမိေလွ်ာက္မည့္လမ္းကို ေရြးခ်ယ္ျပီးေနာက္ ဒီအသိုင္းအ၀န္းမွာ ဘယ္သူေတြကို ဘယ္အဖြဲ႔အစည္းေတြကို အမ်ားက ေလးစားယံုၾကည္ထားသလဲဆုိတာ ေလ့လာပါ။ အမ်ားယံုၾကည္ေလးစားထားျခင္းခံရေသာ အဖြဲ႔အစည္းေတြက မိမိကို ေတာ္ေၾကာင္းတတ္ေၾကာင္းကို ေထာက္ခံေပးပါက မိမိအေနျဖင့္ လူအမ်ားရဲ႕ အသိအမွတ္ျပဳမႈကို အျမန္ဆံုးရယူ ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္ကို နည္းပညာေခတ္လို႔ အမ်ားက လက္ခံထားၾကျပီး နည္းပညာနဲ႔ ကင္းကြာျပီး လုပ္ေနေသာ လုပ္ငန္းမ်ား အင္မတန္မွ နည္းလာတာကို မိမိတို႔ သတိမူမိမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ နည္းပညာနဲ႔ ပတ္သက္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားဟာလည္း အရွိန္အဟုန္ေကာင္းစြာျဖင့္ ေရွ႕ဆက္ေနပါတယ္။ နည္းပညာ လုပ္ငန္းၾကီးမ်ားကလည္း မိမိတိုရဲ့ ထုတ္ကုန္မ်ား ေကာင္းေၾကာင္းကို မိမိတို႕ကိုယ္တိုင္ ေၾကာ္ျငာေနရသလို မိမိတို႔ရဲ့ ထုတ္ကုန္ေတြကို မိမိတို႔မဟုတ္ေသာ အဖြဲ႔အစည္း (Third Party Organization) မွလည္း ေထာက္ခံေၾကာင္း အစဥ္အၿမဲ ေၾကညာေပးေနရပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ လူအမ်ားရဲ့ အသိအမွတ္ျပဳမႈကို ရယူျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ နည္းပညာႏွင့္ပတ္သက္ေသာ အသိအမွတ္ျပဳမႈ လက္မွတ္ေတြကို အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ ရယူဖို႔လိုအပ္လွပါတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္အတြက္ ျပင္ဆင္မႈမ်ားသည္လည္း မိမိေရြးခ်ယ္ထားေသာ အဖြဲ႕အစည္းေပၚမူတည္ျပီး မိမိဘက္မွ ေပးရမည့္အခ်ိန္၊ ကုန္က်ရမည့္ေငြကို ေသေသခ်ာခ်ာ ျပင္ဆင္ထားဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွလည္း မိမိတို႔၏ အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္မ်ားကို မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ မစစ္ေဆးပဲ တျခားအဖြဲ႔အစည္း (Third Party Organization) မွတာ၀န္ယူ စစ္ေဆးေလ့ရွုိပါတယ္။ ထိုစစ္ေဆးမႈမ်ားကို မိမိတို႔ဘက္မွ ခံယူမွသာ မိမိအေနျဖင့္ လူအမ်ားရဲ့ အသိအမွတ္ျပဳ မႈကို လက္ခံရရွိနိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ဆရာဇာနည္ (MCT)

အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်ဆိုသည်မှာ

ယနေ့ မိမိတို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုတွေဟာ အချိန်နှင့်အမျှ တွေ့ကြုံနေရပါတယ်။ ဒီလိုတိုးတက် ပြောင်းလဲနေသောခေတ်ကြီးမှာ မိမိတို့ တစ်ဦးချင်းအတွက် ဘဝအာမခံချက်ရှိဖို့ လွန်စွာမှ အရေးကြီးလှပါတယ်။ မိမိတို့ဖြတ်သန်းနေရသော ခေတ်တွင် မိမိတို့ ပိုင်ဆိုင်သော တန်ဖိုးရှိလှတဲ့အချိန်များကို အကျိုးရှိစွာ အသုံးချဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ မိမိတို့တစ်ဦးချင်း တတ်နိုင်သလောက် ရုန်းကန်ကြိုးစားနေသော်လည်း ဒီလိုကြိုးစားနေမှုကို အသိအမှတ်ပြုမှု လူသားတိုင်း ခံစားချင်ကြပါတယ်။
အသိအမှတ်ပြုတယ်ဆိုတာ ကိုယ်တတ်ကြောင်း၊ ကိုယ်တော်ကြောင်းကို ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ပြောပါက အများလက်ခံနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ဒီနေရာမှာ မိမိတော်ကြောင်း မိမိကြိုးစားထားကြောင်းကို မိမိကိုထောက်ခံ ပြောပေးမည့် တစ်ခြားသူ၊ တစ်ခြားအဖွဲ့အစည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ကွန်ပျူတာအခေါ် (Third Party) ပေါ့။ Windows တင်ပြီး တစ်နည်း Operating System တင်ပြီးတာနဲ့ တစ်ခါတည်းပါလာတာမဟုတ်ပဲ နောက်တစ်ဆင့် ထပ်တင်ရတဲ့ Software တွေကို Third Party Organization လို့ခေါ်ကြပါတယ်။ အခုဟာက Third Party Organization ပါ။ မိမိတော်ကြောင်းကို အထောက်အပံ့ပေးမည့် မိမိမဟုတ်သော အဖွဲ့အစညး် ပါ။ ထိုအဖွဲ့အစည်း တွေရဲ့ ထောက်ခံမှုရဖို့ဆိုတာ သူတို့သတ်မှတ်ထားတဲ့ စံချိန်စံညွှန်းတွေကို မိမိဘက်မှ အပြည့်အဝ လိုက်နာရဖို့ လိုပါတယ်။ သို့မှသာ သူတို့ အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုကို မိမိတို့ရရှိ ခံစားနိုင်မည် ဖြစ်ပါတယ်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့် မိမိတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ယုံကြည်မှုရယူရန် လွန်စွာမှ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ဒီလို ယုံကြည်မှုရယူရန် သတ်မှတ်စံချိန်စံညွှန်းတွေအတိုင်း လုပ်ဆောင်နေပါတယ်ဆိုတာကို အစစ်အဆေး ခံယူရပါတယ်။ သို့မှသာ (ISO) (International Organization for Standardization) အဖွဲ့အစည်းများမှ မိမိတို့အဖွဲ့အစည်းကို အသိအမှတ်ပြုပါတယ်ဆိုတဲ့ Certified လက်မှတ်ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပါတယ်။ ဒီလို Certified အဖွဲ့အစည်းဖြစ်မှသာ လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ရာတွင် လူအများရဲ့ ယုံကြည်မှု Trust ကိုရရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုနည်းတူစွာ လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် မိမိတိုကို လူအများယုံကြည်မှု ရအောင်၊ အဖွဲ့အစည်းများရဲ့ ယုံကြည်မှု ရအောင်၊ မိမိဘက်မှ လုပ်ငန်းမဝင်ခင် ကြိုတင် ပြင်ဆင်မှုတွေ ပြုလုပ်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်သည် ပညာခေတ်ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာမှ လက်ခံထားသော ထောင်စုနှစ်ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည့် Education for All လူတိုင်းအတွက် ပညာရေးဆိုတဲ့ လူသားတိုင်းအတွက် မဖြစ်မနေတတ်ရမည့် ပညာရေးကို အမှီလိုက်နေရသောခေတ်တွင် ဘယ်အဖွဲ့အစည်းမှ အသိအမှတ်ပြုထားပါတယ်ဆိုတာ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ဒီလို Certified အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်တွေရဲ့ တန်ဖိုးက မိမိတို့ Life Carrier မှာ ထမင်းစား လက်မှတ် တစ်ခုအနေနဲ့ ရှိနေပါတယ်။ ဘယ်လုပ်ငန်းပဲ လုပ်လုပ် ယနေ့ခေတ်တွင် ဘယ်သူတွေက အသိအမှတ်ပြုထားသလဲ၊ ဘာလက်မှတ်ရှိ သလဲဆိုတာ ပထမဆုံး ဖြေရမည့်မေးခွန်းပါ။ ဒီပထမဆုံးမေးခွန်းကို အောင်မြင်စွာ ဖြေနိုင်မှသာ နောက်မေးခွန်းတွေအတွက် ဆက်လက်ပြင်ဆင်ရနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမဆုံး မိမိတို့တစ်ဦးချင်းစီမှာ မတူညီသော ရည်မှန်းချက် ပိုင်ရှင်တွေဖြစ်တာနှင့်အညီ မိမိတို့ဘဝမှာ ဘာတွေလုပ်ချင်တာလဲ မိမိတို့သမိုင်းမှာ ဘာတွေ ချန်ထားခဲ့မလဲဆိုတာ ဦးစွာမေးရမည့် မေးခွန်းပါ။ ယနေ့လူငယ်တွေ အများဆုံးဖြစ် နေတာက အများကြီး လုပ်ချင်၊ ဖြစ်ချင်တဲ့ပြဿနာပါ။ ဒီလိုစိတ်ထားရှိတာ လွန်စွာမှ ကောင်းတဲ့ရည်မှန်းချက်ပါ။
သို့သော် သွားရမည့်၊ လုပ်ရမည့် အလုပ်များကို မိမိကိုယ်တိုင် စီမံခန့်ခွဲတတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ မိမိလျှောက်မည့်လမ်းကို ရွေးချယ်ပြီးနောက် ဒီအသိုင်းအဝန်းမှာ ဘယ်သူတွေကို ဘယ်အဖွဲ့အစည်းတွေကို အများက လေးစားယုံကြည်ထားသလဲဆိုတာ လေ့လာပါ။ အများယုံကြည်လေးစားထားခြင်းခံရသော အဖွဲ့အစည်းတွေက မိမိကို တော်ကြောင်းတတ်ကြောင်းကို ထောက်ခံပေးပါက မိမိအနေဖြင့် လူအများရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုကို အမြန်ဆုံးရယူ နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်ကို နည်းပညာခေတ်လို့ အများက လက်ခံထားကြပြီး နည်းပညာနဲ့ ကင်းကွာပြီး လုပ်နေသော လုပ်ငန်းများ အင်မတန်မှ နည်းလာတာကို မိမိတို့ သတိမူမိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နည်းပညာနဲ့ ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းများဟာလည်း အရှိန်အဟုန်ကောင်းစွာဖြင့် ရှေ့ဆက်နေပါတယ်။ နည်းပညာ လုပ်ငန်းကြီးများကလည်း မိမိတိုရဲ့ ထုတ်ကုန်များ ကောင်းကြောင်းကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ကြော်ငြာနေရသလို မိမိတို့ရဲ့ ထုတ်ကုန်တွေကို မိမိတို့မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (Third Party Organization) မှလည်း ထောက်ခံကြောင်း အစဉ်အမြဲ ကြေညာပေးနေရပါတယ်။ ဆိုလိုတာကတော့ လူအများရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရယူခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်တွင် နည်းပညာနှင့်ပတ်သက်သော အသိအမှတ်ပြုမှု လက်မှတ်တွေကို အချိန်နဲ့တပြေးညီ ရယူဖို့လိုအပ်လှပါတယ်။ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်အတွက် ပြင်ဆင်မှုများသည်လည်း မိမိရွေးချယ်ထားသော အဖွဲ့အစည်းပေါ်မူတည်ပြီး မိမိဘက်မှ ပေးရမည့်အချိန်၊ ကုန်ကျရမည့်ငွေကို သေသေချာချာ ပြင်ဆင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှလည်း မိမိတို့၏ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်များကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် မစစ်ဆေးပဲ တခြားအဖွဲ့အစည်း (Third Party Organization) မှတာဝန်ယူ စစ်ဆေးလေ့ရှိုပါတယ်။ ထိုစစ်ဆေးမှုများကို မိမိတို့ဘက်မှ ခံယူမှသာ မိမိအနေဖြင့် လူအများရဲ့ အသိအမှတ်ပြု မှုကို လက်ခံရရှိနိင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
ဆရာဇာနည် (MCT)

အေသးစိတ္ဖတ္ရန္

သတင္းအခ်က္ ႏွင့္ ကြန္ယက္ လံုျခံဳေရး အပိုင္း(၂)

သတင္းအခ်က္ ႏွင့္ ကြန္ယက္ လံုျခံဳေရး
အပိုင္း(၂)

ဒီတစ္ပါတ္ေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ ကြန္ရက္လံုျခံဳေရးအတြက္ အဖြဲ႕အစည္းအလိုက္ (သို႔မဟုတ္) တစ္ဦး တစ္ေယာက္ခ်င္းစီ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားႏိုင္ရန္ သတင္းအခ်က္အလက္ လံုျခံဳေရးမူ၀ါဒမ်ား (Information Security Policies) ခ်မွတ္ႏိုင္မည့္ အေၾကာင္းမ်ားကို ေဆြးေႏြးပါမည္။

ပထမဦးဆံုး မိမိတို႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္ လက္ရွိအသံုးျပဳေနေသာ Computer ႏွင့္ ဆက္စပ္ ပစၥည္းမ်ား၊ Network ႏွင့္ Internet စနစ္မ်ား၊ Database မ်ားႏွင့္ သိမ္းဆည္းထားေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား၊ စနစ္စီမံခန္႔ခြဲမႈ႕မ်ားႏွင့္ သာမာန္အသံုးျပဳသူမ်ား စသည္တို႔ကို စနစ္တက် ျပဳစု မွတ္တမ္းထားရွိျပီးေနာက္ အေရးၾကီး ခ်မွတ္သင့္သည့္ မူ၀ါဒမ်ား ျဖစ္သည့္ သတင္းအခ်က္အလက္ မူ၀ါဒ (Information Policy)၊ လံုျခံဳေရးမူ၀ါဒ (Security Policy) Computer ႏွင့္ ဆက္စပ္ပစၥည္း အသံုးျပဳမႈ႕မူ၀ါဒ (Computer and Peripheral Use Policy)၊ Internet အသံုးျပဳမႈ႕မူ၀ါဒ (Internet Use Policy)၊ E-mail အသံုးျပဳမႈ႕မူ၀ါဒ (E-mail Use Policy)၊ အသံုးျပဳသူစီမံခန္႔ခြဲမႈ႕မူ၀ါဒ (User Management Policy)၊ စနစ္စီမံခန္႔ခြဲမႈ႕မူ၀ါဒ (System Adminstation Policy)၊ လွ်ိဳ႕၀ွက္သေကၤတ မူ၀ါဒ (Password Policy) စသည္မ်ားက္ို ေရးဆြဲခ်မွတ္ ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

သတင္းအခ်က္အလက္ မူ၀ါဒ ေရးဆြဲခ်မွတ္ရာတြင္ မိမိ (သို႔မဟုတ္) အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ရွိေနေသာ သတင္းအခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သတ္ျပီး မည္သည့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို သိမ္းဆည္းရန္၊ မည္သည့္ပံုစံျဖင့္ မည္သည့္ေနရာတြင္ သိမ္းဆည္းရန္ႏွင့္ မည္သူက အဆိုပါ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအား တာ၀န္ယူ ထိန္းသိမ္းမည္ ဆိုသည္မ်ားကို ၾကိဳတင္သတ္မွတ္ျပီး အဆိုပါ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအား သိမ္းဆည္းမႈ ဆက္သြယ္အသံုးျပဳမႈႏွင့္ ျဖန္႔ေ၀ျခင္းကိစၥမ်ား အဆိုပါ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို လံုျခံဳမႈ အဆင့္အတန္းမ်ားအလိုက္ ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆက္လက္ျပီး သတင္းအခ်က္အလက္ လံုျခံဳမႈ႕မူ၀ါဒ (Security Policy)မ်ား ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရာတြင္လည္း သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား၏ လံုျခံဳမႈအဆင့္ႏွင့္ ဦးစားေပးမႈ႕ အေျခအေနမ်ားေပၚ မူတည္ျပီး သတ္မွတ္ထားေသာ နည္းပညာစံခ်ိန္ စံညႊန္းမ်ားအတိုင္း ေရရွည္ ေရတို ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ယခုအခါ နည္းပညာ တိုးတက္ ေျပာင္းလဲလာျခင္း IT Electronic ႏွင့္ Mobile Device မ်ားအား အလြယ္တကူ အသံုးျပဳလာႏိုင္ျခင္း တို႔သည္လည္း လုပ္ငန္းအသီးသီးရွိ အေရးၾကီး အခ်က္အလက္မ်ား ျပင္ပသို႔ အလြယ္တကူ ေပါက္ၾကားႏိုင္ေစရန္ အေျခအေန ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။ သို႔ျဖစ္၍ အဖြဲ႕အစည္းၾကီးမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားတြင္ ၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ သာမန္ အသံုးျပဳသူမ်ား အတြက္ Computer ႏွင့္ အျခားဆက္စပ္ ပစၥည္းမ်ား အသံုးျပဳျခင္းကို မူ၀ါဒႏွင့္ စည္းကမ္း ခ်မွတ္ျပီး ကန္႔သတ္ လာခဲ့ၾကပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အေရးၾကီး အခ်က္အလက္မ်ား ရွိေသာ အခန္းမ်ားအတြင္းသို႔ မည္သည့္ IT Electronic ပစၥည္းမ်ား သယ္ေဆာင္ခြင့္ မေပးျခင္း၊ အဆိုပါ အခန္းအတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္ရန္ လံုျခံဳမႈ အစီအစဥ္ အဆင့္ဆင့္အား ျဖတ္ေက်ာ္ရျခင္း၊ အေရးၾကီး အခ်က္အလက္မ်ားအား တာ၀န္ခ်ိန္အတြင္း၌ သက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေနရာ၌ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ အသံုးျပဳရျခင္း စသည္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ ၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

လုပ္ငန္းခြင္ အသီးသီးတြင္ Internet & E-mail အသံုးျပဳမႈသည္လည္း ေခတ္၏ လိုအပ္ခ်က္အရ မျဖစ္မေန အသံုးျပဳ ေနၾကရမည္ ျဖစ္သျဖင့္ တာ၀န္ခ်ိန္အတြင္း Internet & E-mail တို႔ကို လုပ္ငန္းကိစၥအတြက္ အသံုးျပဳျခင္း (သို႔မဟုတ္) မိမိကိုယ္က်ိဳးအတြက္ အသံုးျပဳျခင္း စသည့္မ်ားကို ခြဲျခား သိရွိႏိုင္ေစရန္ Internet ႏွင့္ E-mail အသံုးျပဳမႈ႕မူ၀ါဒ (Internet & E-mail Policy) မ်ားကို ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ Internet Policy ခ်မွတ္ရာတြင္ အသံုးျပဳ ၾကည့္ရႈခြင့္ရွိေသာ Website ႏွင့္ Socil Media Site မ်ားအား သတ္မွတ္ထားျခင္း၊ အသံုးျပဳရန္ အသင့္ေသာ Website မ်ားအား သတ္မွတ္ထားျခင္း၊ တစ္ကိုယ္ရည္ ကိုယ္ပိုင္ Internet အသံုးျပဳႏိုင္ရန္ အားလပ္ခ်ိန္မ်ား သတ္မွတ္ေပးျခင္း စသည္တို႔ကို ခ်မွတ္ရမည့္အျပင္ နည္းပညာပိုင္းႏွင့္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ႕အပိုင္းမွာပါ မူ၀ါဒခ်မွတ္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

E-mail အသံုးျပဳမႈ႕မူ၀ါဒ (E-mail Use Policy) ခ်မွတ္ရာတြင္လည္း ၀န္ထမ္းမ်ားအတြက္ တရား၀င္ E-mail Account မ်ား ျပဳလုပ္ေပးျခင္းႏွင့္ တာ၀န္ခ်ိန္အတြင္း E-mail အသံုးျပဳမႈ႕မ်ားအား အလုပ္ကိစၥ အတြက္သာ ခြင့္ျပဳျခင္း၊ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ ကိစၥမ်ားအား အလုပ္အတြက္ ျပဳလုပ္ေပး ထားေသာ ကိုယ္ပိုင္ E-mail တြင္ အသံုးမျပဳရန္ ကန္႔သတ္ျခင္း၊ အလုပ္ခ်ိန္အတြက္ Personal E-mail အသံုးျပဳျခင္းႏွင့္ အလုပ္ႏွင့္ ပါတ္သတ္သည့္ အေၾကာင္းအရာ ကိစၥမ်ား Personal E-mail တြင္ ေရးသား ေပးပို႔ျခင္း တို႔ကို ကန္႔သတ္ထားသည့္ မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ရမည့္အျပင္ နည္းပညာပိုင္းမွာလည္း E-mail Server မ်ား ထူေထာင္ထားရွိျခင္း၊ E-mail အ၀င္ အထြက္မ်ားကို ေဆာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

ဆက္လက္ျပီး အသံုးျပဳသူ စီမံခန္႔ခြဲေရးမူ၀ါဒ (User Management Policy) အေနျဖင့္ ၀န္ထမ္းအသစ္ ၀င္ေရာက္လာလွ်င္ Internet & E-mail ၊ Database အသံုးျပဳမႈ႕မ်ား အတြက္ User Pripilages မ်ားသတ္မွတ္ေပးျခင္း၊ ရာထူးတာ၀န္ ေျပာင္းလဲမႈ႕မ်ားအတြက္ အသံုးျပဳပိုင္ခြင့္ ျပင္ဆင္ သတ္မွတ္ျခင္း၊ အလုပ္မွ ႏႈတ္ထြက္သြားလွ်င္ (သို႔မဟုတ္) တာ၀န္မွ ရပ္ဆိုင္းခံရလွ်င္ အဆိုပါ ၀န္ထမ္း၏ Internet & E-mail ၊ Database အသံုးျပဳမႈ႕မ်ား စနစ္တက် လႊဲေျပာင္းယူျခင္းႏွင့္ User Account ပိတ္သိမ္းျခင္း စသည္မ်ားအတြက္ ျပည့္စံုလံုေလာက္ေသာ မူ၀ါဒမ်ားအား ၀န္ထမ္းေရးရာ မူ၀ါဒ (HR Policy) ႏွင့္အတူ ျပင္ဆင္ထုတ္ျပန္ထားရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

မိမိရံုးဌာနတြင္ တပ္ဆင္ထားေသာ Computer စနစ္မ်ား၊ Software မ်ားႏွင့္ Utilities Software မ်ားအား Updated ျပဳလုပ္မထားလွ်င္ Loop Hole မ်ားျဖစ္ေပၚလာျပီး စနစ္၏ လံုျခံဳမႈ႕ကို ထိပါးႏိုင္သျဖင့္ မိမိတို႔တြင္ အသံုးျပဳလွ်က္ရွိေသာ Oprating System, System Software, Application Software ႏွင့္ Utilities Software မ်ားအား အဆင့္ျမွင့္တင္ျခင္း၊ ပံုမွန္ Maintenance ျပဳလုပ္ျခင္း၊ မလိုအပ္သည့္ Software ႏွင့္ Program မ်ားအား Removable လုပ္ျခင္း စသည့္မ်ား ျပဳလုပ္ျပီး System Update ႏွင့္ Maintenance Plan မ်ားကို အခ်ိန္ဇယားႏွင့္ တိတိက်က် သတ္မွတ္ ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ရွိေသာ အေရးၾကီးအခ်က္အလက္ Database မ်ားသည္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ ေႏွာင့္ယွက္ခံရျခင္း၊ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ (သို႔မဟုတ္) အေၾကာင္း တစ္ခုခုေၾကာင့္ ထိခိုက္ပ်က္စီးျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သျဖင့္ အျခားေနရာတစ္ခုခုတြင္ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ သိမ္းဆည္းထားသင့္ပါသည္။ ထိုသို႔ သိမ္းဆည္းႏိုင္ရန္အတြက္ Database မ်ားကို ဦးစားေပးအဆင့္ သတ္မွတ္ျခင္း၊ လံုျခံဳစြာ သိမ္းဆည္းထားႏိုင္မည့္ ေနရာ ေရြးခ်ယ္ျခင္း၊ သိမ္းဆည္းမည့္ နည္းစနစ္ပံုစံႏွင့္ နည္းပညာ ေရြးခ်ယ္ျခင္းမ်ားကို မူ၀ါဒခ်ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ကမၻာတစ္၀ွမ္း အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ေပ်ာက္ဆံုးျခင္း၊ ပ်က္ဆံုးျခင္းႏွင့္ စီးပြားေရး အလို႔ငွာ ေျပာင္းလဲ ေရာင္းခ်ခံရျခင္း ျဖစ္စဥ္မ်ားတြင္ အသံုးျပဳသူမ်ား၏ လွ်ိဳ႕၀ွက္သေကၤတ (Password) ေပါက္ၾကားမႈ႕ (သို႔မဟုတ္) ေဖာက္ယူျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အမ်ားအားျဖင့္ ေလ့လာသိရွိႏုိင္သျဖင့္ မိမိတို႔အတြက္ လြန္စြာအေရးၾကီးလွေသာ လွ်ိဳ႕၀ွက္သေကၤတ(Password) အသံုးျပဳမႈ႕မ်ားကို မူ၀ါဒခ်မွတ္ျပီး စနစ္တက်ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ယခုအခါတြင္ အဆိုပါ Password မ်ားကို အလြယ္တကူ ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေသာ Program မ်ား နည္းပညာမ်ား ေပၚေပါက္ေနျပီျဖစ္ရာ Password မူ၀ါဒေရးဆြဲရာ၌ သတ္မွတ္ထားေသာ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားႏွင့္ လမ္းညႊန္မႈ႕မ်ားကို မျဖစ္မေန လိုက္နာေဆာင္ရြက္ သင့္ေပသည္။

UNO(အုိင္တီခရီးသည္)

သတင်းအချက် နှင့် ကွန်ယက် လုံခြုံရေး
အပိုင်း(၂)

ဒီတစ်ပါတ်တော့ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ကွန်ရက်လုံခြံုရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် (သို့မဟုတ်) တစ်ဦး တစ်ယောက်ချင်းစီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားနိုင်ရန် သတင်းအချက်အလက် လုံခြံုရေးမူဝါဒများ (Information Security Policies) ချမှတ်နိုင်မည့် အကြောင်းများကို ဆွေးနွေးပါမည်။

ပထမဦးဆုံး မိမိတို့အဖွဲ့အစည်းတွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော Computer နှင့် ဆက်စပ် ပစ္စည်းများ၊ Network နှင့် Internet စနစ်များ၊ Database များနှင့် သိမ်းဆည်းထားသော သတင်းအချက်အလက်များ၊ စနစ်စီမံခန့်ခွဲမှု့များနှင့် သာမာန်အသုံးပြုသူများ စသည်တို့ကို စနစ်တကျ ပြုစု မှတ်တမ်းထားရှိပြီးနောက် အရေးကြီး ချမှတ်သင့်သည့် မူဝါဒများ ဖြစ်သည့် သတင်းအချက်အလက် မူဝါဒ (Information Policy)၊ လုံခြံုရေးမူဝါဒ (Security Policy) Computer နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်း အသုံးပြုမှု့မူဝါဒ (Computer and Peripheral Use Policy)၊ Internet အသုံးပြုမှု့မူဝါဒ (Internet Use Policy)၊ E-mail အသုံးပြုမှု့မူဝါဒ (E-mail Use Policy)၊ အသုံးပြုသူစီမံခန့်ခွဲမှု့မူဝါဒ (User Management Policy)၊ စနစ်စီမံခန့်ခွဲမှု့မူဝါဒ (System Adminstation Policy)၊ လျှို့ဝှက်သင်္ကေတ မူဝါဒ (Password Policy) စသည်များက်ို ရေးဆွဲချမှတ် ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

သတင်းအချက်အလက် မူဝါဒ ရေးဆွဲချမှတ်ရာတွင် မိမိ (သို့မဟုတ်) အဖွဲ့အစည်းတွင် ရှိနေသော သတင်းအချက်များနှင့် ပတ်သတ်ပြီး မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းရန်၊ မည်သည့်ပုံစံဖြင့် မည်သည့်နေရာတွင် သိမ်းဆည်းရန်နှင့် မည်သူက အဆိုပါ သတင်းအချက်အလက်များအား တာဝန်ယူ ထိန်းသိမ်းမည် ဆိုသည်များကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ပြီး အဆိုပါ သတင်းအချက်အလက်များအား သိမ်းဆည်းမှု ဆက်သွယ်အသုံးပြုမှုနှင့် ဖြန့်ဝေခြင်းကိစ္စများ အဆိုပါ သတင်းအချက်အလက်များကို လုံခြံုမှု အဆင့်အတန်းများအလိုက် ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဆက်လက်ပြီး သတင်းအချက်အလက် လုံခြံုမှု့မူဝါဒ (Security Policy)များ ချမှတ် အကောင်အထည် ဖော်ရာတွင်လည်း သတင်းအချက်အလက်များ၏ လုံခြံုမှုအဆင့်နှင့် ဦးစားပေးမှု့ အခြေအနေများပေါ် မူတည်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော နည်းပညာစံချိန် စံညွှန်းများအတိုင်း ရေရှည် ရေတို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ချမှတ်ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ယခုအခါ နည်းပညာ တိုးတက် ပြောင်းလဲလာခြင်း IT Electronic နှင့် Mobile Device များအား အလွယ်တကူ အသုံးပြုလာနိုင်ခြင်း တို့သည်လည်း လုပ်ငန်းအသီးသီးရှိ အရေးကြီး အချက်အလက်များ ပြင်ပသို့ အလွယ်တကူ ပေါက်ကြားနိုင်စေရန် အခြေအနေ ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ အဖွဲ့အစည်းကြီးများ၊ နိုင်ငံတကာလုပ်ငန်းကြီးများတွင် ၀န်ထမ်းများနှင့် သာမန် အသုံးပြုသူများ အတွက် Computer နှင့် အခြားဆက်စပ် ပစ္စည်းများ အသုံးပြုခြင်းကို မူဝါဒနှင့် စည်းကမ်း ချမှတ်ပြီး ကန့်သတ် လာခဲ့ကြပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အရေးကြီး အချက်အလက်များ ရှိသော အခန်းများအတွင်းသို့ မည်သည့် IT Electronic ပစ္စည်းများ သယ်ဆောင်ခွင့် မပေးခြင်း၊ အဆိုပါ အခန်းအတွင်းသို့ ၀င်ရောက်ရန် လုံခြံုမှု အစီအစဉ် အဆင့်ဆင့်အား ဖြတ်ကျော်ရခြင်း၊ အရေးကြီး အချက်အလက်များအား တာဝန်ချိန်အတွင်း၌ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းနေရာ၌ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အသုံးပြုရခြင်း စသည်များကို ဆောင်ရွက် ကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။

လုပ်ငန်းခွင် အသီးသီးတွင် Internet & E-mail အသုံးပြုမှုသည်လည်း ခေတ်၏ လိုအပ်ချက်အရ မဖြစ်မနေ အသုံးပြု နေကြရမည် ဖြစ်သဖြင့် တာဝန်ချိန်အတွင်း Internet & E-mail တို့ကို လုပ်ငန်းကိစ္စအတွက် အသုံးပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) မိမိကိုယ်ကျိုးအတွက် အသုံးပြုခြင်း စသည့်များကို ခွဲခြား သိရှိနိုင်စေရန် Internet နှင့် E-mail အသုံးပြုမှု့မူဝါဒ (Internet & E-mail Policy) များကို ချမှတ် ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ Internet Policy ချမှတ်ရာတွင် အသုံးပြု ကြည့်ရှုခွင့်ရှိသော Website နှင့် Socil Media Site များအား သတ်မှတ်ထားခြင်း၊ အသုံးပြုရန် အသင့်သော Website များအား သတ်မှတ်ထားခြင်း၊ တစ်ကိုယ်ရည် ကိုယ်ပိုင် Internet အသုံးပြုနိုင်ရန် အားလပ်ချိန်များ သတ်မှတ်ပေးခြင်း စသည်တို့ကို ချမှတ်ရမည့်အပြင် နည်းပညာပိုင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု့အပိုင်းမှာပါ မူဝါဒချမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

E-mail အသုံးပြုမှု့မူဝါဒ (E-mail Use Policy) ချမှတ်ရာတွင်လည်း ၀န်ထမ်းများအတွက် တရားဝင် E-mail Account များ ပြုလုပ်ပေးခြင်းနှင့် တာဝန်ချိန်အတွင်း E-mail အသုံးပြုမှု့များအား အလုပ်ကိစ္စ အတွက်သာ ခွင့်ပြုခြင်း၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကိစ္စများအား အလုပ်အတွက် ပြုလုပ်ပေး ထားသော ကိုယ်ပိုင် E-mail တွင် အသုံးမပြုရန် ကန့်သတ်ခြင်း၊ အလုပ်ချိန်အတွက် Personal E-mail အသုံးပြုခြင်းနှင့် အလုပ်နှင့် ပါတ်သတ်သည့် အကြောင်းအရာ ကိစ္စများ Personal E-mail တွင် ရေးသား ပေးပို့ခြင်း တို့ကို ကန့်သတ်ထားသည့် မူဝါဒများ ချမှတ်ရမည့်အပြင် နည်းပညာပိုင်းမှာလည်း E-mail Server များ ထူထောင်ထားရှိခြင်း၊ E-mail အဝင် အထွက်များကို ဆောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆက်လက်ပြီး အသုံးပြုသူ စီမံခန့်ခွဲရေးမူဝါဒ (User Management Policy) အနေဖြင့် ၀န်ထမ်းအသစ် ၀င်ရောက်လာလျှင် Internet & E-mail ၊ Database အသုံးပြုမှု့များ အတွက် User Pripilages များသတ်မှတ်ပေးခြင်း၊ ရာထူးတာဝန် ပြောင်းလဲမှု့များအတွက် အသုံးပြုပိုင်ခွင့် ပြင်ဆင် သတ်မှတ်ခြင်း၊ အလုပ်မှ နှုတ်ထွက်သွားလျှင် (သို့မဟုတ်) တာဝန်မှ ရပ်ဆိုင်းခံရလျှင် အဆိုပါ ၀န်ထမ်း၏ Internet & E-mail ၊ Database အသုံးပြုမှု့များ စနစ်တကျ လွှဲပြောင်းယူခြင်းနှင့် User Account ပိတ်သိမ်းခြင်း စသည်များအတွက် ပြည့်စုံလုံလောက်သော မူဝါဒများအား ၀န်ထမ်းရေးရာ မူဝါဒ (HR Policy) နှင့်အတူ ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

မိမိရုံးဌာနတွင် တပ်ဆင်ထားသော Computer စနစ်များ၊ Software များနှင့် Utilities Software များအား Updated ပြုလုပ်မထားလျှင် Loop Hole များဖြစ်ပေါ်လာပြီး စနစ်၏ လုံခြံုမှု့ကို ထိပါးနိုင်သဖြင့် မိမိတို့တွင် အသုံးပြုလျှက်ရှိသော Oprating System, System Software, Application Software နှင့် Utilities Software များအား အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ ပုံမှန် Maintenance ပြုလုပ်ခြင်း၊ မလိုအပ်သည့် Software နှင့် Program များအား Removable လုပ်ခြင်း စသည့်များ ပြုလုပ်ပြီး System Update နှင့် Maintenance Plan များကို အချိန်ဇယားနှင့် တိတိကျကျ သတ်မှတ် ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

အဖွဲ့အစည်းများတွင်ရှိသော အရေးကြီးအချက်အလက် Database များသည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ နှောင့်ယှက်ခံရခြင်း၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် (သို့မဟုတ်) အကြောင်း တစ်ခုခုကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သဖြင့် အခြားနေရာတစ်ခုခုတွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် သိမ်းဆည်းထားသင့်ပါသည်။ ထိုသို့ သိမ်းဆည်းနိုင်ရန်အတွက် Database များကို ဦးစားပေးအဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း၊ လုံခြံုစွာ သိမ်းဆည်းထားနိုင်မည့် နေရာ ရွေးချယ်ခြင်း၊ သိမ်းဆည်းမည့် နည်းစနစ်ပုံစံနှင့် နည်းပညာ ရွေးချယ်ခြင်းများကို မူဝါဒချဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း အဖွဲ့အစည်းများတွင် သတင်းအချက်အလက်များ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ ပျက်ဆုံးခြင်းနှင့် စီးပွားရေး အလို့ငှာ ပြောင်းလဲ ရောင်းချခံရခြင်း ဖြစ်စဉ်များတွင် အသုံးပြုသူများ၏ လျှို့ဝှက်သင်္ကေတ (Password) ပေါက်ကြားမှု့ (သို့မဟုတ်) ဖောက်ယူခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း၊ အများအားဖြင့် လေ့လာသိရှိနိုင်သဖြင့် မိမိတို့အတွက် လွန်စွာအရေးကြီးလှသော လျှို့ဝှက်သင်္ကေတ(Password) အသုံးပြုမှု့များကို မူဝါဒချမှတ်ပြီး စနစ်တကျဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ယခုအခါတွင် အဆိုပါ Password များကို အလွယ်တကူ ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်နိုင်သော Program များ နည်းပညာများ ပေါ်ပေါက်နေပြီဖြစ်ရာ Password မူဝါဒရေးဆွဲရာ၌ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းချက်များနှင့် လမ်းညွှန်မှု့များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာဆောင်ရွက် သင့်ပေသည်။

UNO(အိုင်တီခရီးသည်)

အေသးစိတ္ဖတ္ရန္

သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ကြန္ယက္လုံျခဳံေရး အပိုင္း(၁)

သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ကြန္ယက္လုံျခဳံေရး
အပိုင္း(၁)
UNO

သတင္းအခ်က္အလက္ လုံျခဳံမွုအတြက္ ဘယ္လိုလုံျခဳံေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမလဲဆိုတာ မလာခင္ သတင္းအခ်က္ အလက္လုံျခဳံမွုကို ထိခိုက္ေစနိုင္တဲ့အခ်က္ေတြကို အရင္ေလ့လာထားဖို႔ လိုပါမယ္။

ပထမဦးဆုံးအခ်က္ကေတာ့ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း ရင္းႏွီးကၽြမ္းဝင္ၿပီးသားျဖစ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ျပႆနာပါ၊ အခုဆိုရင္ လူတိုင္းနီးပါး ကြန္ပ်ဴတာ အသုံးျပဳၾကတယ္၊ ကိုယ့္အိမ္မွာအလုပ္မွာ သင္တန္းေက်ာင္းမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြန္ပ်ဴတာ အသုံးျပဳၾကတဲ့အခါ အနည္းနဲ႔အမ်ား ကြန္ပ်ဴတာဗိုင္းရပ္စ္ ျပႆနာေတြနဲ႔ ၾကဳံေတြ႕ရ ေလ့ရွိပါတယ္။

အခုဘယ္လိုျဖစ္လာလဲဆိုေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြက ကြန္ပ်ဴတာေတြထဲက သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ဖ်က္စီးပစ္လိုက္ယုံသာမကပဲ ကြန္ပ်ဴတာထဲမွာရွိတဲ့ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ (ဥပမာ - Password ၊ Credit Card Information ေတြ) ကိုမသမာသူ ေတြဆီကို ျပန္ပို႔ေပးတာတို႔၊ ကြန္ပ်ဴတာရဲ့ စက္ပစၥည္း အစိတ္အပိုင္းေတြကို ဖ်က္ဆီးပစ္နိုင္တဲ့အထိ အဖ်က္စြမ္းအားေတြ ႀကီးမားလာပါၿပီ၊ ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစားေတြကို ေလ့လာၾကည့္ရင္ Macro Virus, Hybrid,Trojan Horse, SPAM နဲ႔ Spyware စသည္ျဖင့္ ေတြ႕ရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီထဲက Spyware အမ်ိဳးအစား ဗိုင္းရပ္စ္ေတြဆိုရင္ ကြန္ပ်ဴတာ ထဲကိုဘယ္ လိုေရာက္လာမွန္း မသိရပဲနဲ႔ ကိုယ္ကြန္ပ်ဴတာထဲမွာရွိတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို အျပင္ကို တနည္းနည္းနဲ႔ ေရာက္ေအာင္ျပန္ပို႔ေပးနိုင္တဲ့အတြက္ ေတာ္ေတာ္ သတိထားရမဲ့အေျခအေနပါ။

ကာကြယ္နိုင္မဲ့ နည္းလမ္းကေတာ့ စြမ္းအားျမင့္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ကာကြယ္မွု ပရိုဂရမ္ Anti-Virus ေတြမိမိရဲ့ ကြန္ပ်ဴတာစနစ္မွာ တပ္ဆင္အသုံးျပဳရမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ Anti Virus သုံးတယ္ဆိုတာ ကိုလည္းသာမန္ Software တစ္ခု Install လုပ္ၿပီးသုံးတယ္ဆိုတဲ့အဆင့္ ေလာက္ သေဘာမထားပဲ သူ႔ရဲ့ထူးျခားခ်က္ေတြ၊ ကာကြယ္နိုင္မွု အစီအစဥ္ေတြ၊ အလြယ္တကူအသုံးျပဳနိုင္မွုရွိ မရွိစတာ ေတြကိုခ်ိန္ထိုးၿပီး အသုံးျပဳရမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ အေရးႀကီးတဲ့တစ္ခ်က္ကေတာ့ Anti-Virus ေတြကို ဝယ္ပဲသုံးသုံး၊ အလကားရလို႔ပဲ သုံးသုံးအခ်ိန္ႏွင့္အမၽွ Update လုပ္ေနဖိုလိုပါတယ္မဟုတ္ရင္ ေတာ့အိတ္ေပါက္နဲ႔ ဖားေကာက္လိုပဲ ျဖစ္ေနပါမယ္။

ေနာက္အႏၲရာယ္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ Unauthorized Access လို႔ေခၚတဲ့ပိုင္ခြင့္မရွိပဲအသုံးျပဳေနၾက ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္၊ သုံးပိုင္ခြင့္မရွိပဲအျခားတစ္ဦးတစ္ေယာက္ကဝင္အသုံးျပဳေနရင္အဲဒီကြန္ပ်ဴတာ အတြင္းမွာရွိတဲ့ Confidentiality, Integrity နဲ႔ Availability ကိုထိခိုက္နိုင္ပါတယ္၊အလုပ္ထဲမွာ လူတကာအလြယ္တကူ ဝင္သုံးနိုင္တဲ့ ကြန္ပ်ဴတာထဲက အခ်က္အလက္ေတြ ေပ်ာက္ဆုံးတာ၊ လိုအပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ အဲဒီအခ်က္ အလက္ေတြက ရွိမေနေတာ့တာ၊ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ဝန္ထမ္းတိုင္း သိသြားတာ၊ စတာေတြဟာ လုပ္ငန္းအတြက္ေတာ္ေတာ္ကိုထိခိုက္မွုရွိပါတယ္။

ဒီအတြက္ေတာ့ ကာကြယ္နိုင္မဲ့နည္းလမ္းက မွန္ကန္တဲ့ Access Control Process ေတြေဆာင္ရြက္ ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ ကြန္ပ်ဴတာကို ခြင့္ျပဳထားတဲ့သူပဲ သုံးနိုင္ေအာင္ Login Password လုပ္ထားတာ၊ အေရးႀကီးတဲ့ဖိုင္ေတြ၊ ပရိုဂရမ္ေတြကို သီးသန္႔သိမ္းၿပီး လူတိုင္းဖြင့္ၾကည့္ လို႔မရေအာင္ လုပ္ထားတာေတြနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ Errors နဲ႔ Malfunction ေတြပါ၊ Hardware ပိုင္းေရာ Software ပိုင္းပါ Error ေတြ Malfunction ေတြရွိနိုင္ပါတယ္၊ ရွိလည္းရွိပါတယ္၊ အဲဒါေတြေၾကာင့္လည္း အခ်က္ အလက္ေတြ ဆုံးရွုံးနိုင္ပါတယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔႐ုံးက Hard Disk ႂကြသြားလို႔ ဘာ Data မွ ျပန္မရ လိုက္ဘူးဆိုတာေတြ ၾကားဖူးၾကမွာပါ၊ Software Error တက္လို႔ဘယ္လိုမွ Database Access လုပ္လို႔မရဘူး ဆိုတာေတြလည္း ရွိပါတယ္၊ အဲဒါေတြကို ကိုယ္တြယ္ အသုံးျပဳေနတဲ့ လူေတြကိုယ္တိုင္ကလည္း အမွားမကင္းပါဘူး၊ Copy ကူးရမဲ့ဖိုင္ကို မွားၿပီးဖ်က္လိုက္မိတာ၊ Shock ျဖစ္ေနတဲ့ခလုတ္ကို သုံးလိုက္လို႔ ကြန္ပ်ဴတာပါ ထိခိုက္သြားၿပီး စက္ျပန္ဖြင့္လို႔ မရေတာ့တာေတြလည္း ရွိပါတယ္။

ကာကြယ္မွုအစီအစဥ္ကေတာ့ စက္ေတြပုံမွန္အလုပ္လုပ္နိုင္ဖို႔အတြက္ Hardware Maintenace , Software Maintenance ေတြကိုစနစ္တက် ေဆာင္ရြက္တာ၊ လူေတြအတြက္ေတာ့ Standard Operation Procedure ေတြခ်မွတ္ေပးၿပီး လုပ္ေဆာင္ရမဲ့ အဆင့္ေတြကို အမွားအယြင္းမရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးနိုင္ပါတယ္။

တခါတေလမွာ ကြန္ပ်ဴတာသမားအမ်ားစုက အခ်က္အလက္လုံျခဳံဖို႔အတြက္ Technically ပဲစဥ္းစား ျဖစ္ၾကပါတယ္၊ တကယ္ဆိုရင္ မိမိကြန္ပ်ဴတာ၊ Database ေတြထားတဲ့ Physical Environment ကေရာ လုံျခဳံမွု တကယ္ရွိလား ဆိုတာကို စစ္ေဆးသင့္ပါတယ္၊ အေရးႀကီးတဲ့ ကိုယ္ေရးမွတ္တမ္းေတြ ထည့္ထားတဲ့ Notebook ကြန္ပ်ဴတာ အခိုးခံရတယ္၊ ကိုယ့္ကုမၸဏီက မၾကာခင္ ထုတ္လုပ္မဲ့ ကုန္ပစၥည္းအမ်ိဳးအစားသစ္ရဲ့ Design ထည့္ထားတဲ့ CD ေပ်ာက္သြားတယ္ စသည္ျဖင့္နိုင္ငံ တကာသတင္းေတြမွာသိၾကမွာပါ။

Physical Environment ကို Save ျဖစ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ Physical Security ေတြလုပ္ရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္၊ ကြန္ပ်ဴတာခန္းကိုေသာ့ခတ္ထားတာ၊ကြန္ပ်ဴတာကိုအလြယ္တကူဖြင့္လို႔မရေအာင္စနစ္တက်တပ္ဆင္ၿပီး လုံျခဳံမွု ေတြလုပ္ထားတာ စသည္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္နိုင္ပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခ်က္က မိမိတို႔ကြန္ပ်ဴတာေတြ၊ Database ေတြ၊ ကြန္ယက္စနစ္ Network ေတြကို ဘာမွ တိတိက်က် လုံျခဳံမွုအစီအစဥ္ေတြ ျပဳလုပ္မထားျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒါကို Vulnerability လို႔ေခၚပါတယ္၊ မိမိကြန္ပ်ဴတာက Vulnerable Computer ျဖစ္ေနတယ္၊ မိမိတို႔ Network က Vulnerable Network ျဖစ္ေနတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ လုံျခဳံဖို႔ခက္သြားပါၿပီ။

Vulnerability ကို ကာကြယ္ဖို႔ကေတာ့ မိမိတို႔လုပ္ငန္းမွာရွိတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာေတြ၊ ကြန္ယက္စနစ္ေတြကို စနစ္ တက် အားနည္းခ်က္ရွာေဖြျခင္း Vulnerability Scanning ေတြလုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

အခုဆိုရင္ နိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ဘဏ္ႀကီးေတြ၊ ေလေၾကာင္းလိုင္းႀကီးေတြ၊ ကုန္တိုက္ႀကီးေတြဟာ သူတို႔ရဲ့ ကြန္ယက္စနစ္ေတြကို တမင္တကာ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဝင္ေရာက္ထိုးေဖါက္ တိုက္ခိုက္မွုေတြကို မၾကာခဏခံ ၾကရပါတယ္၊ ဒါကိုေတာ့ Intensionally လုပ္တဲ့အတြက္ Attack လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။

Attack လုပ္ခံရတဲ့ ပုံစံကေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္၊ အေယာင္ေဆာင္ၿပီး အခ်က္အလက္ေတြ ရယူသြားတာ၊ ကြန္ယက္လမ္းေၾကာင္း တေလၽွာက္ၾကားထဲကေန ၾကားျဖတ္ရယူတာ၊ မူလအေျခအေနအတိုင္း မျဖစ္ေအာင္ျပင္တာ ေျပာင္းတာ၊ ဖ်က္လိုက္တာ စသည္ျဖင့္လည္း ရွိပါတယ္၊ ၿပီးေတာ့ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တဲ့ အလုပ္ကို လုပ္လို႔မရေအာင္ Service ေတြ Denial လုပ္တာ၊ သတင္းအခ်က္အလက္ရဲ့ မူလ တန္ဖိုး ေပ်ာက္ပ်က္သြားေအာင္ ေဆာင္ရြက္ လိုက္တာ၊ Network ေပၚကေန လမ္းေၾကာင္းတေလၽွာက္ မွာရွိတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး အေရးႀကီးတာေတြကို ရယူသြားတာေတြ စသည္ျဖင့္ ေတြ႕ရွိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Attach ေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ကေတာ့ မိမိတို႔ကြန္ပ်ဴတာစနစ္ေတြကို Firewall ေတြ Virtual Private Network ေတြ၊ Encryption Technique ေတြ၊ Digital Signature Digital Certification အသုံးျပဳမွုေတြနဲ႔ ကာကြယ္နိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ ဒုတိယပိုင္း ေဟာေျပာမွုမွာ အေသးစိတ္သိနိုင္ပါတယ္။

Incident လို႔ေခၚတဲ့ မေတာ္တဆမွုေတြေၾကာင့္ အခ်က္အလက္ေတြ ပ်က္စီးဆုံးရွုံးနိုင္တာ၊ Disaster လို႔ေခၚတဲ့ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ေတြေၾကာင့္ ပ်က္စီးဆုံးရွုံးနိုင္တာ (ဥပမာ- ေရေဘး၊ မီးေဘး၊ ေလေဘး၊ ေျမငလၽွင္) ေတြလည္း ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

Incident ျဖစ္တာကိုေတာ့ ခ်က္ခ်င္းကာကြယ္ဖို႔ ခက္ပါမယ္ ဒါေပမဲ့ ခိုင္မာတဲ့ တုံ႔ျပန္မွု အစီအစဥ္ေတြ ႀကိဳတင္စီစဥ္ထား လို႔ရပါတယ္၊ နိုင္ငံတကာမွာေတာ့ Incident Response Procedure ေတြ ေဘးအႏၲရာယ္ေတြ အတြက္ Disastaer Recovery plan ေတြကို အေသးစိတ္ေရးဆြဲၿပီး မိမိလုပ္ငန္းနဲ႔ သင္ေတာ္မဲ့အတိုင္း ျပင္ဆင္ ေဆာင္ရြက္ထားနိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ Technical နဲနဲဆန္မယ္ထင္ပါတယ္၊ မိမိတို႔လုပ္ငန္းမွာသုံးေနတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ စနစ္ေတြနဲ႔ ကြန္ယယ္စနစ္ေတြကို စနစ္တက် တပ္ဆင္ထားျခင္း မရွိတာပါ၊ လုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ကြန္ပ်ဴတာ၊ ပရင္တာအပါအဝင္ Network ဆက္သြယ္ တပ္ဆင္တာေတြကိုစနစ္ ေဆာင္ရြက္ထားမွု အားနည္းပါတယ္ Inproper Configuration နဲ႔ Unstructured Cabling လို႔ေျပာရင္ရမယ္ ထင္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ ဘာျဖစ္သလဲဆိုေတာ့ တစ္ခုခုျပႆနာေပၚရင္ဘဲ ဥအစရွာရသလိုပဲ ေတာ္ေတာ္ခက္ခဲပါတယ္။

ဒီဟာအတြက္ေတာ့ လုပ္ရမဲ့နည္းလမ္းက Configuration Management ပါ၊ မိမိတို႔ လုပ္ငန္းမွာ ရွိေနတဲ့ hardware, Software, Network နဲ႔ဆက္စပ္ ပစၥည္းေတြအားလုံးကို စနစ္တက် မွတ္တမ္း တင္ထားရမယ္၊ ပ်က္စီးမွု တစုံတခုအတြက္ အစားထိုး လဲလွယ္မယ္ဆိုရင္လည္း Change Control Record စနစ္တက် လုပ္ထားမယ္၊ Network ေတြအတြက္ဆိုရင္ Structure Cabling Design နဲ႔ Security Oriented Layout /Design ေတြစဥ္းစားေဆာင္ရြက္ရမယ္၊ ပစၥည္းဝယ္တာကအစ ၾကဳံသလို ဝယ္တာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ စနစ္တက် သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ေရြးခ်ယ္ဝယ္ယူ အသုံးျပဳတပ္ဖို႔လို အပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆုံးနဲ႔ အေရးႀကီးဆုံး တစ္ခ်က္ကေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္ လုံျခဳံမွုကို အေလးထား ေဆာင္ရြက္ရမယ္ဆိုတဲ့ ဗဟုသုတ Knowledge မရွိၾကတာပါ၊ Knowledge မရွိတဲ့အတြက္ ဘာလုပ္ရမယ္ ဆိုတာမသိဘူး၊ ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာ မသိတဲ့အတြက္ ဘာမွမလုပ္ထားဘူး၊ ဘာမွမလုပ္ထားတဲ့ အတြက္ သတင္းအခ်က္အလက္ လုံျခဳံမွုမရွိေတာ့ဘူး၊ အဖြဲ႕အစည္းကို ဦးေဆာင္တဲ့သူ ကိုယ္တိုင္က ဒီအခ်က္အလက္ေတြက ကြန္ပ်ဳတာထဲမွာရွိတဲ့ အတြက္ ကြန္ပ်ဳတာသမားေတြနဲ႔ပဲ ဆိုင္တယ္ သူတို႔ကိုပဲ တာဝန္ ယူခိုင္းမယ္ဆိုတာမ်ိဳး စဥ္စားရင္ေတာ့ မလြယ္ဘူး၊ စီမံခန္႔ခြဲသူေတြ ဦးေဆာင္သူေတြ ကိုယ္တိုင္က Information လုံျခဳံမွုဟာ လူတိုင္းနဲ႔ သက္ဆိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာတရားကို ခံယူက်င့္သုံးနိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္။

ဒီအတြက္ အားကိုးရမွာကေတာ့ အသိပညာေပး အစီအစဥ္ေတြ Education and Training ပဲျဖစ္ပါတယ္၊ မသိေသးတာကို သိေအာင္အရင္ လုပ္ရပါမယ္၊ သိၿပီးရင္လည္း စနစ္တက် အသုံးျပဳတပ္ေအာင္ Train လုပ္ေပးရပါမယ္။

သတင်းအချက်အလက်နှင့်ကွန်ယက်လုံခြုံရေး
အပိုင်း(၁)
UNO

သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံမှုအတွက် ဘယ်လိုလုံခြုံအောင် ဆောင်ရွက်ရမလဲဆိုတာ မလာခင် သတင်းအချက် အလက်လုံခြုံမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့အချက်တွေကို အရင်လေ့လာထားဖို့ လိုပါမယ်။

ပထမဦးဆုံးအချက်ကတော့ လူတော်တော်များများလည်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးသားဖြစ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပြဿနာပါ၊ အခုဆိုရင် လူတိုင်းနီးပါး ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုကြတယ်၊ ကိုယ့်အိမ်မှာအလုပ်မှာ သင်တန်းကျောင်းမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုကြတဲ့အခါ အနည်းနဲ့အများ ကွန်ပျူတာဗိုင်းရပ်စ် ပြဿနာတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရ လေ့ရှိပါတယ်။

အခုဘယ်လိုဖြစ်လာလဲဆိုတော့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေက ကွန်ပျူတာတွေထဲက သတင်းအချက်အလက်တွေကို ဖျက်စီးပစ်လိုက်ယုံသာမကပဲ ကွန်ပျူတာထဲမှာရှိတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေ (ဥပမာ - Password ၊ Credit Card Information တွေ) ကိုမသမာသူ တွေဆီကို ပြန်ပို့ပေးတာတို့၊ ကွန်ပျူတာရဲ့ စက်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်းတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်တဲ့အထိ အဖျက်စွမ်းအားတွေ ကြီးမားလာပါပြီ၊ ဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားတွေကို လေ့လာကြည့်ရင် Macro Virus, Hybrid,Trojan Horse, SPAM နဲ့ Spyware စသည်ဖြင့် တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်၊ အဲဒီထဲက Spyware အမျိုးအစား ဗိုင်းရပ်စ်တွေဆိုရင် ကွန်ပျူတာ ထဲကိုဘယ် လိုရောက်လာမှန်း မသိရပဲနဲ့ ကိုယ်ကွန်ပျူတာထဲမှာရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေကို အပြင်ကို တနည်းနည်းနဲ့ ရောက်အောင်ပြန်ပို့ပေးနိုင်တဲ့အတွက် တော်တော် သတိထားရမဲ့အခြေအနေပါ။

ကာကွယ်နိုင်မဲ့ နည်းလမ်းကတော့ စွမ်းအားမြင့်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်မှု ပရိုဂရမ် Anti-Virus တွေမိမိရဲ့ ကွန်ပျူတာစနစ်မှာ တပ်ဆင်အသုံးပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်၊ Anti Virus သုံးတယ်ဆိုတာ ကိုလည်းသာမန် Software တစ်ခု Install လုပ်ပြီးသုံးတယ်ဆိုတဲ့အဆင့် လောက် သဘောမထားပဲ သူ့ရဲ့ထူးခြားချက်တွေ၊ ကာကွယ်နိုင်မှု အစီအစဉ်တွေ၊ အလွယ်တကူအသုံးပြုနိုင်မှုရှိ မရှိစတာ တွေကိုချိန်ထိုးပြီး အသုံးပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်၊ အရေးကြီးတဲ့တစ်ချက်ကတော့ Anti-Virus တွေကို ဝယ်ပဲသုံးသုံး၊ အလကားရလို့ပဲ သုံးသုံးအချိန်နှင့်အမျှ Update လုပ်နေဖိုလိုပါတယ်မဟုတ်ရင် တော့အိတ်ပေါက်နဲ့ ဖားကောက်လိုပဲ ဖြစ်နေပါမယ်။

နောက်အန္တရာယ်တစ်မျိုးကတော့ Unauthorized Access လို့ခေါ်တဲ့ပိုင်ခွင့်မရှိပဲအသုံးပြုနေကြ ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်၊ သုံးပိုင်ခွင့်မရှိပဲအခြားတစ်ဦးတစ်ယောက်ကဝင်အသုံးပြုနေရင်အဲဒီကွန်ပျူတာ အတွင်းမှာရှိတဲ့ Confidentiality, Integrity နဲ့ Availability ကိုထိခိုက်နိုင်ပါတယ်၊အလုပ်ထဲမှာ လူတကာအလွယ်တကူ ဝင်သုံးနိုင်တဲ့ ကွန်ပျူတာထဲက အချက်အလက်တွေ ပျောက်ဆုံးတာ၊ လိုအပ်တဲ့အချိန်မှာ အဲဒီအချက် အလက်တွေက ရှိမနေတော့တာ၊ အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဝန်ထမ်းတိုင်း သိသွားတာ၊ စတာတွေဟာ လုပ်ငန်းအတွက်တော်တော်ကိုထိခိုက်မှုရှိပါတယ်။

ဒီအတွက်တော့ ကာကွယ်နိုင်မဲ့နည်းလမ်းက မှန်ကန်တဲ့ Access Control Process တွေဆောင်ရွက် ပေးရမှာဖြစ်ပါတယ်၊ ကွန်ပျူတာကို ခွင့်ပြုထားတဲ့သူပဲ သုံးနိုင်အောင် Login Password လုပ်ထားတာ၊ အရေးကြီးတဲ့ဖိုင်တွေ၊ ပရိုဂရမ်တွေကို သီးသန့်သိမ်းပြီး လူတိုင်းဖွင့်ကြည့် လို့မရအောင် လုပ်ထားတာတွေနဲ့ ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။

နောက်တချက်ကတော့ Errors နဲ့ Malfunction တွေပါ၊ Hardware ပိုင်းရော Software ပိုင်းပါ Error တွေ Malfunction တွေရှိနိုင်ပါတယ်၊ ရှိလည်းရှိပါတယ်၊ အဲဒါတွေကြောင့်လည်း အချက် အလက်တွေ ဆုံးရှုံးနိုင်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်တို့ရုံးက Hard Disk ကြွသွားလို့ ဘာ Data မှ ပြန်မရ လိုက်ဘူးဆိုတာတွေ ကြားဖူးကြမှာပါ၊ Software Error တက်လို့ဘယ်လိုမှ Database Access လုပ်လို့မရဘူး ဆိုတာတွေလည်း ရှိပါတယ်၊ အဲဒါတွေကို ကိုယ်တွယ် အသုံးပြုနေတဲ့ လူတွေကိုယ်တိုင်ကလည်း အမှားမကင်းပါဘူး၊ Copy ကူးရမဲ့ဖိုင်ကို မှားပြီးဖျက်လိုက်မိတာ၊ Shock ဖြစ်နေတဲ့ခလုတ်ကို သုံးလိုက်လို့ ကွန်ပျူတာပါ ထိခိုက်သွားပြီး စက်ပြန်ဖွင့်လို့ မရတော့တာတွေလည်း ရှိပါတယ်။

ကာကွယ်မှုအစီအစဉ်ကတော့ စက်တွေပုံမှန်အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် Hardware Maintenace , Software Maintenance တွေကိုစနစ်တကျ ဆောင်ရွက်တာ၊ လူတွေအတွက်တော့ Standard Operation Procedure တွေချမှတ်ပေးပြီး လုပ်ဆောင်ရမဲ့ အဆင့်တွေကို အမှားအယွင်းမရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ပါတယ်။

တခါတလေမှာ ကွန်ပျူတာသမားအများစုက အချက်အလက်လုံခြုံဖို့အတွက် Technically ပဲစဉ်းစား ဖြစ်ကြပါတယ်၊ တကယ်ဆိုရင် မိမိကွန်ပျူတာ၊ Database တွေထားတဲ့ Physical Environment ကရော လုံခြုံမှု တကယ်ရှိလား ဆိုတာကို စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်၊ အရေးကြီးတဲ့ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွေ ထည့်ထားတဲ့ Notebook ကွန်ပျူတာ အခိုးခံရတယ်၊ ကိုယ့်ကုမ္ပဏီက မကြာခင် ထုတ်လုပ်မဲ့ ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစားသစ်ရဲ့ Design ထည့်ထားတဲ့ CD ပျောက်သွားတယ် စသည်ဖြင့်နိုင်ငံ တကာသတင်းတွေမှာသိကြမှာပါ။

Physical Environment ကို Save ဖြစ်ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ Physical Security တွေလုပ်ရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်၊ ကွန်ပျူတာခန်းကိုသော့ခတ်ထားတာ၊ကွန်ပျူတာကိုအလွယ်တကူဖွင့်လို့မရအောင်စနစ်တကျတပ်ဆင်ပြီး လုံခြုံမှု တွေလုပ်ထားတာ စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါတယ်။
နောက်တစ်ချက်က မိမိတို့ကွန်ပျူတာတွေ၊ Database တွေ၊ ကွန်ယက်စနစ် Network တွေကို ဘာမှ တိတိကျကျ လုံခြုံမှုအစီအစဉ်တွေ ပြုလုပ်မထားခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်၊ အဲဒါကို Vulnerability လို့ခေါ်ပါတယ်၊ မိမိကွန်ပျူတာက Vulnerable Computer ဖြစ်နေတယ်၊ မိမိတို့ Network က Vulnerable Network ဖြစ်နေတယ် ဆိုရင်တော့ လုံခြုံဖို့ခက်သွားပါပြီ။

Vulnerability ကို ကာကွယ်ဖို့ကတော့ မိမိတို့လုပ်ငန်းမှာရှိတဲ့ ကွန်ပျူတာတွေ၊ ကွန်ယက်စနစ်တွေကို စနစ် တကျ အားနည်းချက်ရှာဖွေခြင်း Vulnerability Scanning တွေလုပ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

အခုဆိုရင် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဘဏ်ကြီးတွေ၊ လေကြောင်းလိုင်းကြီးတွေ၊ ကုန်တိုက်ကြီးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကွန်ယက်စနစ်တွေကို တမင်တကာ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ဝင်ရောက်ထိုးဖေါက် တိုက်ခိုက်မှုတွေကို မကြာခဏခံ ကြရပါတယ်၊ ဒါကိုတော့ Intensionally လုပ်တဲ့အတွက် Attack လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။

Attack လုပ်ခံရတဲ့ ပုံစံကတော့ အမျိုးမျိုးရှိပါတယ်၊ အယောင်ဆောင်ပြီး အချက်အလက်တွေ ရယူသွားတာ၊ ကွန်ယက်လမ်းကြောင်း တလျှောက်ကြားထဲကနေ ကြားဖြတ်ရယူတာ၊ မူလအခြေအနေအတိုင်း မဖြစ်အောင်ပြင်တာ ပြောင်းတာ၊ ဖျက်လိုက်တာ စသည်ဖြင့်လည်း ရှိပါတယ်၊ ပြီးတော့ ကိုယ်လုပ်ချင်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်လို့မရအောင် Service တွေ Denial လုပ်တာ၊ သတင်းအချက်အလက်ရဲ့ မူလ တန်ဖိုး ပျောက်ပျက်သွားအောင် ဆောင်ရွက် လိုက်တာ၊ Network ပေါ်ကနေ လမ်းကြောင်းတလျှောက် မှာရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေကို စောင့်ကြည့်ပြီး အရေးကြီးတာတွေကို ရယူသွားတာတွေ စသည်ဖြင့် တွေ့ရှိရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Attach တွေကို ကာကွယ်ဖို့ကတော့ မိမိတို့ကွန်ပျူတာစနစ်တွေကို Firewall တွေ Virtual Private Network တွေ၊ Encryption Technique တွေ၊ Digital Signature Digital Certification အသုံးပြုမှုတွေနဲ့ ကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်၊ ဒုတိယပိုင်း ဟောပြောမှုမှာ အသေးစိတ်သိနိုင်ပါတယ်။

Incident လို့ခေါ်တဲ့ မတော်တဆမှုတွေကြောင့် အချက်အလက်တွေ ပျက်စီးဆုံးရှုံးနိုင်တာ၊ Disaster လို့ခေါ်တဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးနိုင်တာ (ဥပမာ- ရေဘေး၊ မီးဘေး၊ လေဘေး၊ မြေငလျှင်) တွေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

Incident ဖြစ်တာကိုတော့ ချက်ချင်းကာကွယ်ဖို့ ခက်ပါမယ် ဒါပေမဲ့ ခိုင်မာတဲ့ တုံ့ပြန်မှု အစီအစဉ်တွေ ကြိုတင်စီစဉ်ထား လို့ရပါတယ်၊ နိုင်ငံတကာမှာတော့ Incident Response Procedure တွေ ဘေးအန္တရာယ်တွေ အတွက် Disastaer Recovery plan တွေကို အသေးစိတ်ရေးဆွဲပြီး မိမိလုပ်ငန်းနဲ့ သင်တော်မဲ့အတိုင်း ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ထားနိုင်ပါတယ်။

နောက်တချက်ကတော့ Technical နဲနဲဆန်မယ်ထင်ပါတယ်၊ မိမိတို့လုပ်ငန်းမှာသုံးနေတဲ့ ကွန်ပျူတာ စနစ်တွေနဲ့ ကွန်ယယ်စနစ်တွေကို စနစ်တကျ တပ်ဆင်ထားခြင်း မရှိတာပါ၊ လုပ်ငန်းတော်တော်များများမှာ ကွန်ပျူတာ၊ ပရင်တာအပါအဝင် Network ဆက်သွယ် တပ်ဆင်တာတွေကိုစနစ် ဆောင်ရွက်ထားမှု အားနည်းပါတယ် Inproper Configuration နဲ့ Unstructured Cabling လို့ပြောရင်ရမယ် ထင်ပါတယ်၊ အဲဒီအတွက် ဘာဖြစ်သလဲဆိုတော့ တစ်ခုခုပြဿနာပေါ်ရင်ဘဲ ဥအစရှာရသလိုပဲ တော်တော်ခက်ခဲပါတယ်။

ဒီဟာအတွက်တော့ လုပ်ရမဲ့နည်းလမ်းက Configuration Management ပါ၊ မိမိတို့ လုပ်ငန်းမှာ ရှိနေတဲ့ hardware, Software, Network နဲ့ဆက်စပ် ပစ္စည်းတွေအားလုံးကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်း တင်ထားရမယ်၊ ပျက်စီးမှု တစုံတခုအတွက် အစားထိုး လဲလှယ်မယ်ဆိုရင်လည်း Change Control Record စနစ်တကျ လုပ်ထားမယ်၊ Network တွေအတွက်ဆိုရင် Structure Cabling Design နဲ့ Security Oriented Layout /Design တွေစဉ်းစားဆောင်ရွက်ရမယ်၊ ပစ္စည်းဝယ်တာကအစ ကြုံသလို ဝယ်တာမျိုးမဟုတ်ပဲ စနစ်တကျ သတ်သတ်မှတ်မှတ် ရွေးချယ်ဝယ်ယူ အသုံးပြုတပ်ဖို့လို အပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံး တစ်ချက်ကတော့ သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံမှုကို အလေးထား ဆောင်ရွက်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဗဟုသုတ Knowledge မရှိကြတာပါ၊ Knowledge မရှိတဲ့အတွက် ဘာလုပ်ရမယ် ဆိုတာမသိဘူး၊ ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ မသိတဲ့အတွက် ဘာမှမလုပ်ထားဘူး၊ ဘာမှမလုပ်ထားတဲ့ အတွက် သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံမှုမရှိတော့ဘူး၊ အဖွဲ့အစည်းကို ဦးဆောင်တဲ့သူ ကိုယ်တိုင်က ဒီအချက်အလက်တွေက ကွန်ပျုတာထဲမှာရှိတဲ့ အတွက် ကွန်ပျုတာသမားတွေနဲ့ပဲ ဆိုင်တယ် သူတို့ကိုပဲ တာဝန် ယူခိုင်းမယ်ဆိုတာမျိုး စဉ်စားရင်တော့ မလွယ်ဘူး၊ စီမံခန့်ခွဲသူတွေ ဦးဆောင်သူတွေ ကိုယ်တိုင်က Information လုံခြုံမှုဟာ လူတိုင်းနဲ့ သက်ဆိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ခံယူကျင့်သုံးနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီအတွက် အားကိုးရမှာကတော့ အသိပညာပေး အစီအစဉ်တွေ Education and Training ပဲဖြစ်ပါတယ်၊ မသိသေးတာကို သိအောင်အရင် လုပ်ရပါမယ်၊ သိပြီးရင်လည်း စနစ်တကျ အသုံးပြုတပ်အောင် Train လုပ်ပေးရပါမယ်။

အေသးစိတ္ဖတ္ရန္

Whitepaper Series : e-Government

Whitepaper Series : e-Government

အစိုးရ (Government)

ကမၻာေပၚတြင္ လူအမ်ားဆံုး ႏွင့္ ထိစပ္ေနရၿပီး ယင္းလူအမ်ား လူေနမႈ ဘ၀မ်ားအတြက္ ေဆာင္ရြက္ ေပးေနရေသာ အႀကီးဆံုးအဖြဲ႕အစည္းမွာ အစိုးရပင္ျဖစ္ အပါ သည္။ အစိုးရေပၚလစီမ်ားသည္ တုိင္းျပည္ အတြင္း မွီတင္းေနထုိင္ေသာ ျပည္သူတစ္ဦးခ်င္းစီ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ အေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ အစိုးရသည္ တုိင္းသူျပည္သားမ်ား
၏ ေန႔စဥ္ဘ၀အေပၚ လႊမ္းမိုးလ်က္ရွိေသာေၾကာင့္ အစုိးရေကာင္းမွ ျဖစ္မည္။ အစုိးရ ျမန္မွျဖစ္မည္။ အစိုးရ မွန္မွ ျဖစ္ပါမည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ပညာရွိ ကြန္ျဖဴးရွပ္(စ္)၏ အဆုိအမိန္႔တစ္ခုကုိ ရည္ညႊန္းရသည္ ရွိေသာ္

The art of government simply consists in making things right or putting things in their right. When the ruler himself in “right”, then the people naturally follow him in his right course. Confucius (551-479 BC)

အစိုးရ၏ လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားမွာမ်ားေျမာင္လွပါသည္။ အဓိကတာ၀န္ယူ ေဆာင္ရြက္ေပးရေသာ လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ား မွာ -
• ႏုိင္ငံတကာဆက္ဆံေရး
• တုိင္းျပည္၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ခုိင္ျမဲေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး
• တုိင္းျပည္ေအးခ်မ္းသာယာေရး
• တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး
• အမ်ားျပည္သူ လုိအပ္ခ်က္ကုိ ျဖည့္ဆည္းေပးေရး
• စီးပြားေရးတုိးတက္ၿပီး ဘက္စံု ဖြံ႕ၿဖိဳး တုိးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေရး
• ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။

ယင္းတုိ႔ကုိ ထင္သာျမင္သာေအာင္ ေဖာ္ျပရမည္ျဖစ္၍ အိမ္ယာ၊ အေဆာက္အဦးမ်ား၊ လမ္း၊ တံတားမ်ား၊ ေဆာက္လုပ္ျခင္း၊ အမ်ားျပည္သူသံုး လွ်ပ္စစ္၊ ေရ၊ သန္႔ရွင္းေရးတုိ႔ကုိ ျပည့္စံုေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္း၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေရး၊ ကုန္သြယ္ေရး၊ စက္မႈလက္မႈ၊ ႏုိင္ငံျခား ေရး၊ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္း က်င္ထိန္းသိမ္းေရး စသည္အားျဖင့္ အလြန္မ်ားေျမာင္လွပါသည္။ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒျဖင့္ဖြဲ႕စည္းထားေသာ အစိုးရမွာ ဒီမုိကေရစီအစိုးရ ျဖစ္ပါသည္။ ျပည္သူ တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ အေျခခံလြတ္လပ္ခြင့္ကုိ ကာကြယ္ျခင္းႏွင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကုိ တရားမွ်တစြာ ျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္ စည္းစနစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရးဆြဲသတ္မွတ္ျခင္းဟူေသာ တာ၀န္ယူစရာမ်ားလည္း ရွိပါသည္။ ဤကဲ့သုိ႔ေသာ မ်ားေျမာင္လွစြာေသာ အစိုးရ၏ တာ၀န္၀တၲရားမ်ားႏွင့္ ျပည္သူတစ္ဦးခ်င္းစီႏွင့္ တုိင္းျပည္တစ္ခုလံုး၏ ေန႔စဥ္ ဘ၀အေပၚ လႊမ္းမုိးထားရေသာ အစိုးရအေနျဖင့္ နိစၥဓူ၀ လုပ္ငန္းမ်ားကုိ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္ရန္ ကုန္က်စရိတ္ ႀကီးမားစြာ ဗ်ဴ႐ိုကေရစီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားကုိ အုပ္ခ်ဳပ္လုပ္ကုိင္ေသာ္လည္း စြမ္းရည္မျပည့္၀ျခင္း၊ အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ား တာ၀န္ခံမႈမရွိျခင္း၊ အစိုးရလုပ္ငန္ေဆာင္ခ်က္မ်ား ထင္သာျမင္ သာ မရွိျခင္း၊ အဂတိလိုက္စား ျခင္းစသည္ မ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကမၻာတစ္၀ွမ္းလံုးရွိ အစိုးရ မ်ားမွာ အစိုးရ ပံုစံသစ္ ေျပာင္းလဲရန္ (Reinvent the Government) ဟူ၍ လည္းေကာင္း၊ NPM (New Public Management) က၍ လည္းေကာင္း၊ (Government 2.0) ဟူ၍လည္းေကာင္း ေၾကြးေၾကာ္ၿပီးႀကိဳးပမ္း ခဲ့ၾကပါသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဗ်ဴ႐ိုကေရစီယႏၲရားအေပၚ အေလးေပးထားၿပီး ျပည္သူလူထုအေပၚ ေဆာင္ရြက္ေပးမႈ အားနည္းခဲ့ေသာ ပံုစံမွ ျပည္သူလူထုအေပၚ ေဆာင္ရြက္ေပးမႈ အေလးထားၿပီး အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္မႈယႏၲရား ေသးငယ္စြာျဖင့္ အလုပ္လုပ္ႏုိင္မည့္ ပံုစံ အမ်ိဳးမ်ိဳးတုိ႔ ကူးေျပာင္းရန္ ျဖစ္ပါသည္။

အထက္ပါအတုိင္း အစိုးရပံုစံ ေျပာင္းေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကေသာ္လည္း လက္ေတြ႕တြင္ ထိေရာက္ေအာင္ျမင္မႈ ရွိသင့္သေလာက္ မရွိခဲ့ရာ အစိုးရပံုစံ ေျပာင္းေရးအတြက္ အေျခခံက်ေသာ တြန္း အားတစ္ခုခု လိုေနၿပီဟု သေဘာေပါက္ လက္ခံခဲ့ၾကပါသည္။ ယင္းလုိအပ္ေနေသာ တြန္းအားသည္ ICT
ဟုေခၚေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး နည္းပညာ (Information & Communication
Technology) ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ICT နည္းပညာ တစ္ရွိန္ထိုး တုိးတက္ေျပာင္းလဲလာခဲ့ေသာေၾကာင့္ လူတုိ႔
ေန႔စဥ္ေနထုိင္အလုပ္လုပ္ကုိင္ပံု၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္လုပ္ကုိင္ပံု၊ အစိုးရအေနျဖင့္ ျပည္သူလူထုကုိ ေဆာင္ရြက္မႈေပးပံုတုိ႔ကုိ မ်ားစြာေျပာင္းလဲလာခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ICT နည္းပညာကုိ
အစိုးရမွ အားကုိးျပဳၿပီး ျပည္သူလူထု၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ားအေပၚ အက်ိဳးေက်းဇူး ရရွိလာေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းကုိ Electronic Government (သုိ႔) e-Government ဟူ၍ အမည္ နာမတတ္ ေခၚေ၀ၚျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ သာမန္အားျဖင့္ e-Government ကုိ အင္တာနက္အသံုး ျပဳ၍ အစိုးရ လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ၿပီး ျပည္သူလူထုသို႔ အစုိးရေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ေပးျခင္းဟူ၍ အသိမ်ားေသာ္လည္း e-Government
သေဘာတရားမ်ား၊ နည္းပညာ၊ အေျခခံအေဆာက္အဦ၊ စီးပြားေရးျဖစ္စဥ္၊ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ တုိ႔သာမက ယင္းတုိ႔အားလံုး ေပါင္းစပ္ၿပီး ျဖစ္ေပၚေနေသာ က်ယ္ျပန္႔နက္ရိႈင္းေသာ အေျခအေနႀကီး တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ e-Government ပံုစံျဖင့္ ေအာင္ျမင္စြာ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ေပးႏုိင္ ရန္မွာ ပါ၀င္ဆက္စပ္ေနေသာ ဌာနမ်ား၊ အဖြဲ႕မ်ားအားလံုး ဆက္စပ္ညိႇႏိႈင္းပူးေပါင္း ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မွ သာ ေအာင္ျမင္ႏုိင္ မည္ ျဖစ္ပါသည္။

e-Government ဆုိသည္မွာ -

e-Government ကုိ “Digital Government” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ (Internetworked Government) ဟူ၍ လည္းေကာင္း၊ “Government Online” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ အမ်ိဳးမ်ိဳးေခၚဆုိၾကရာ အေျခခံအႏွစ္သာရမွာ အတူတူပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အစိုးရအေနျဖင့္ အင္တာနက္၊ အထူးသျဖင့္ Web-based Internet နည္းပညာကုိ အသံုးျပဳၿပီး ျပည္သူလူထု၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ အစိုးရလုပ္ငန္းအခ်င္းခ်င္းတုိ႔အား အစုိးရေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကုိ ပုိမုိေကာင္းမြန္စြာေပးျခင္းဟူေသာ အဓိပၸာယ္သေဘာရပါသည္။ အခ်ဳိ႕ကမႈ e-Government ဆုိသည္မွာ အစိုးရႏွင့္ ျပည္သူလူထုအၾကား ဆက္စပ္ ေဆာင္ရြက္လုပ္ကုိင္မႈမ်ားကုိ အီလက္ ထေရာနစ္ ပံုစံျဖင့္ျပဳလုပ္ ျခင္းျဖစ္သည္ဟူ၍လည္း လြယ္လြယ္ကူကူ အဓိပၸာယ္ဖြင့္တတ္ၾကပါသည္။ အမွန္
တကယ္တြင္ e-Government ဟူသည္ ျပည္သူလူထုက အစိုးရေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကုိ အီလက္ထေရာနစ္ပံုစံျဖင့္ ပုိမုိလ်င္ျမန္ထိေရာက္စြာ ေပးႏုိင္ျခင္းအျပင္ အစိုးရ အခ်င္းခ်င္းလည္း ပုိ၍ ဆက္စပ္ထိေရာက္စြာ ေဆာင္ရြက္ လုပ္ကုိင္လာႏုိင္ေသာ အက်ိဳးတရားကုိပါ ရရွိေစႏုိင္ေသာေၾကာင့္ အစိုးရလုပ္ငန္းတြင္ အီလက္ထေရာနစ္ပံုစံျဖင့္ ေဆာင္ရြက္လုပ္ကုိင္ႏုိင္သည့္ “e-Administration” သေဘာတရားလည္း ေပါင္းစပ္ပါ၀င္ေနသည္ဟုလည္း သိရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ e-Government ကုိ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ရာတြင္ အစိုးရ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကုိ ပိုမိုလ်င္ျမန္ ထိေရာက္ ေစရန္ အီလက္ထေရာနစ္နည္းပညာ (သုိ႔) အင္တာနက္နည္းပညာအသံုးျပဳၿပီး ေဆာင္ ရြက္ျခင္းဟူေသာ က်ဥ္းေျမာင္းသည့္ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆုိမႈအစား၊ ေခတ္မီ ICT နည္းပညာမ်ားကုိ သံုးျပဳၿပီးအစုိးရ၊ ျပည္သူလူထု၊ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားအၾကား အလ်င္မျပတ္ ပုိမုိဆက္စပ္ တုိးတက္သြားရင္းျဖင့္ တုိင္းျပည္၏ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လႈမႈေရးတုိ႔ ပါ၀င္ေသာ လူမႈအေဆာက္အဦတစ္ခုလံုး အတုိင္းအတာျဖင့္ ေျပာင္းလဲတုိး တက္သြားေစႏုိင္ေသာျဖစ္စဥ္ဟု အဓိပၸာယ္က်ယ္ျပန္႔စြာ ဖြင့္ဆုိႏုိင္ပါသည္။

e-Government တြင္ ပါ၀င္အက်ံဳး၀င္မႈမ်ား (Perspectives of e-Government)

အစိုးရလုပ္ငန္းမ်ား ျပဳျပင္ေျပာင္း လဲေရးတြင္ အဓိကက်ေသာ “အစိုးရ” Government “ျပည္သူ” (Citizens)
ႏွင့္ “စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား” (Bsiness) တုိ႔ အက်ံဳး၀င္ ဆက္စပ္ေနေသာ e-Government အသြင္သ႑ာန္ကုိ ပံု(၂)အတုိင္း ေတြ႕ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ ယင္းအေျခခံ (၃) မ်ိဳးတြင္ အစိုးရသည္ ဦးေဆာင္ အစပ်ိဳးသူ (Initiator)
အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ လုပ္ငန္းအရွိန္ျမႇင့္သူ (Reactor) အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ျပည္သူလူထုႏွင့္ စီးပြားေရး လုပ္
ငန္းမ်ားကုိ စဥ္ဆက္မျပတ္ ထိစပ္ေဆာင္ရြက္ေနရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

Government-to-Government (G2G)

အစိုးရလုပ္ငန္းအခ်င္းခ်င္း သတင္း အခ်က္အလက္မ်ား ျဖန္႔ေ၀ျခင္း၊ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကုိ အီလက္ထေရာနစ္ သေဘာ အြန္လုိင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းတုိ႔ ပါ၀င္သည္။ ယင္းလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ အစိုးရ၀န္ ထမ္းအခ်င္းခ်င္း၊ အစိုးရဌာနအခ်င္းခ်င္း၊ ၀န္ႀကီးဌာနအခ်င္းခ်င္း၊ အစိုးရအခ်င္းခ်င္း တုိ႔ အားလံုး အက်ံဳး၀င္ပါသည္။

Government to Business (G2B)

စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ အစိုးရႏွင့္ဆက္စပ္လုပ္ကုိင္ရေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား ႀကိဳးနီစနစ္ပံုစံမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ လ်င္ျမန္သြက္လက္ၿပီး ဆက္စပ္ေဆာင္ရြက္ေနရေသာ ကုန္က်စရိတ္ (Transaction Costs) သက္သာေစရန္ အစိုးရႏွင့္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားအၾကား အြန္လုိင္း (Online) ေဆာင္ရြက္လုပ္ကုိင္လာေစ ႏုိင္မည့္ အေျခအေနတစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ အစိုးရ ဌာနမ်ားသုိ႔ သြားရန္မလုိဘဲ (၂၄) နာရီ မျပတ္ e-Form မ်ား ရယူႏုိင္ျခင္း၊ ျဖည့္ စြက္ၿပီး ျပန္ပုိ႔ႏုိင္ျခင္း၊ အဆုိျပဳခ်က္ မ်ား တင္ျပႏုိင္ျခင္း၊ ပါမစ္မ်ား ေလွ်ာက္ထားႏုိင္ျခင္း စသည္တုိ႔ကုိ လြယ္ကူလ်င္ ျမန္စြာ ျပဳလုပ္လာႏုိင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

Government to Citizen (G2C)

အစိုးရႏွင့္ျပည္သူလူထု နာရီမလပ္ ဆက္စပ္ေနၿပီး အစိုးရေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကုိ ျပည္သူလူထုသုိ႔ အီလက္ထေရာနစ္၏ နည္းလမ္းျဖင့္ ေဆာင္ရြက္မႈေပးျခင္းမ်ိဳး (Non - Stop Services) ျဖစ္သကဲ့သုိ႔ ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ အစိုးရဌာနမ်ားသုိ႔ သြားရန္မလုိဘဲ တစ္ေနရာတည္းမွ တစ္ထုိင္တည္း အစိုးရ ဌာနအားလံုးႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားအားလံုးကုိ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မည့္ (One-Stop-Shop)
ပံုစံ မ်ားလည္းပါ၀င္သည္။ ထုိ႔အျပင္ၿမိဳ႕ ျပေဒသ၊ ေက်းလက္ေဒသဟူ၍ ခြဲျခားရန္ မလုိေတာ့ဘဲ အစိုးရ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကုိ တစ္ေျပးညီေပးႏုိင္မည့္ (Universal Services) မ်ိဳးလည္း ျဖစ္ပါသည္။

အီလက္ထေရာနစ္အစိုးရဟူေသာ e-Government လုပ္ငန္းကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရင္းျဖင့္ အစုိးရ၏ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ မႈကုိ ေကာင္းမြန္ေစေသာ e-Government ကုိလည္း တစ္ပါတည္း ျဖစ္ေပၚေစ ႏုိင္ပါသည္။ e-Government တြင္ e-Administration, (e-Citizen and e-Services) ႏွင့္ (e-Society) တုိ႔ ပါ၀င္လ်က္ရွိပါသည္။ e-Administration ေၾကာင့္ အစိုးရလုပ္ငန္းမ်ား စီမံအုပ္ ခ်ဳပ္လုပ္ကုိင္မႈမ်ား တုိးတက္ ေကာင္းမြန္ လာျခင္းေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုသုိ႔ အစိုးရေဆာင္ရြက္မႈမ်ားတုိ႔ကုိ ေကာင္းမြန္စြာ ေပးႏုိင္ရန္ (e-Citizen and e-Services) မ်ား ေပၚေပါက္လာသကဲ့သုိ႔ အစိုးရ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္း မ်ားပါမက်န္ အားလံုး ဆက္စပ္ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိေသာ ျဖစ္စဥ္ႀကီးေၾကာင့္ e-Society ႀကီး ေပၚေပါက္လာေစ ႏုိင္ပါသည္။

MCC e-Government Solution

MCC Group သည္ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ ကုမၸဏီ စတင္ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္စဥ္ကတည္းက အစိုးရ လုပ္ငန္းဌာနမ်ားအတြက္ ကြန္ပ်ဴတာ စနစ္မ်ားကုိ တစ္စိုက္မတ္မတ္ တီထြင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္
ေပးခဲ့ေသာ အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္ပါသည္။ အစိုးရ အဆက္အဆက္တြင္လည္း အဆင့္အျမင့္ဆံုးျဖစ္ေသာ ႏုိင္ငံေတာ္ေအးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေကာင္စီ၊ ႏုိင္ငံေတာ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္႐ံုးႏွင့္ အစိုးရ ၀န္ႀကီးဌာန မ်ားအတြက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရသည့္ GOS (Government Online System) မ်ားကုိ အသံုးျပဳခဲ့
ၾကပါသည္။ လက္ရွိအေန၌လည္း အစိုးရ ၀န္ႀကီးဌာနအမ်ားစုအေနျဖင့္ MCCGroup မွ တီထြင္ခဲ့ထားေသာ ကြန္ပ်ဴတာစနစ္မ်ားကုိ တြင္တြယ္ က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳလ်က္ ရွိပါသည္။ MCC Group အေနျဖင့္ ကမၻာ့နည္းပညာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကုိ မ်က္ေျခမျပတ္ ေလ့လာၿပီး တုိင္းျပည္အတြက္ အက်ိဳးရွိေအာင္ စဥ္ ဆက္မျပတ္ ျပဳျပင္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါ သည္။ ယခုအခါ ကမၻာေပၚတြင္ (Cloud Computing) ဟူေသာ နည္းပညာ ေျပာင္းလဲမႈႀကီး ျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိလာၿပီ ျဖစ္သည့္အတြက္ ဗဟုိအစိုးရႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီး အစိုးရမ်ားအတြက္ အထူးပင္ သင့္ေလ်ာ္ အက်ိဳးရွိေစႏုိင္ေသာေၾကာင့္ MCCGroup မွ တီထြင္ထားေသာ အစိုးရ လုပ္ငန္းသံုး ကြန္ပ်ဴတာစနစ္မ်ားကုိ (Cloud-Computing) စနစ္ျဖင့္ အသံုးျပဳႏုိင္ရန္ စီစဥ္ထားၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းေကာင္းပါးလုိက္ပါသည္။ (Cloud-Computing) စနစ္အရ အစိုးရဌာနမ်ား အသံုးျပဳလ်င္ ယခင္ကကဲ့သုိ႔ ျပည္တြင္း(သုိ႔) ႏုိင္ငံျခားေငြျဖင့္ ကုန္က်ခံသံုးစြဲရေသာ ေငြလံုးေငြရင္း အသံုးစရိတ္မ်ား (Capital Expenditure) မ်ား ကုန္က်ရန္ မလုိေတာ့ျခင္းေၾကာင့္ အစိုးရဌာနမ်ားအတြက္ အလြန္အေရးပါေသာ အက်ိဳးတရားတစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အစိုးရဌာနမ်ားတြင္ ဘတ္ဂ်က္ အကန္႔အသတ္ ရွိၾကေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔အျပင္ အစိုးရဌာနအတြင္း၌ ခက္ခဲစြာ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရသည့္ (In-House Technical Team) လည္း ရွိရန္ မလုိအပ္ေတာ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အစိုးရဌာန
မ်ားတြင္ ဘတ္ဂ်က္အကန္႔အသတ္ရွိရံု မကဘဲ နည္းပညာ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားလည္း အကန္႔အသတ္ ျဖစ္ေနပါသည္။ Cloud Computing စနစ္အရ အစိုးရဌာနမ်ားတြင္ နည္းပညာ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားစြာ ရွိရန္ မလုိဘဲ User Level အသံုးျပဳတတ္လွ်င္ စနစ္မ်ားကုိ ေကာင္းစြာ အသံုးျပဳႏုိင္ၾကေတာ့မည္ ျဖစ္ပါသည္။ Cloud Computing စနစ္အရ အစိုးရဌာနမ်ားအေနျဖင့္ တန္ဖိုးႀကီးမားေသာ Server မ်ား၊ Software လုိင္စင္မ်ား အတြက္ ေငြကုန္ေၾကးက် ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံရန္ မလုိေတာ့ဘဲ ကြန္ပ်ဴတာ အသံုးခ်စနစ္မ်ားကုိ SaaS (Software as a Service) ပံုစံမ်ိဳးျဖင့္ ရယူအသံုးျပဳႏုိင္မည္ ျဖစ္သည့္အတြက္ မိမိတုိ႔ အသံုးျပဳသေလာက္ အတြက္သာ အခေပးရသည့္ပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္သည့္အတြက္ အဓိက ေငြလံုးေငြရင္း အသံုးစရိတ္မ်ား (Capital Expenditure) သက္သာသြားေစႏုိင္ပါသည္။ ထုိ႔အျပင္ အသံုးျပဳရ လြယ္ကူေအာင္ တီထြင္ဖန္တီးထားသည့္ အတြက္ အစိုးရဌာနမ်ားရွိ အရာရွိႀကီးမ်ားမွအစ သာမန္၀န္ထမ္းမ်ားအထိ မည္သူမဆုိ လြယ္ကူစြာ အသံုးျပဳႏုိင္ေသာ စနစ္မ်ိဳးလည္းျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔အျပင္ Cloud Service ေပးေသာ အဖြဲ႕အစည္း အေနျဖင့္ Data Center မ်ားတြင္ လံုၿခံဳေရး လုိအပ္ခ်က္မ်ား အပါအ၀င္ အားလံုးျပည့္စံုစြာ တည္ေထာင္ထားၿပီး ျဖစ္သည့္ အတြက္ အသံုးျပဳလုိေသာ အစိုးရဌာနမ်ားအတြက္ လြယ္ကူလ်င္ျမန္စြာ ဆက္လက္အသံုးျပဳႏုိင္မည္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ အထက္ေဖာ္ျပပါ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကုိ ျဖည့္ဆည္းႏုိင္ရန္ အလုိ႔ငွာ MCC Group အေနျဖင့္ ေနျပည္ေတာ္ Junction Center ေနရာတြင္ MCC Capacity Development Center ႀကီးကုိ ထူေထာင္ထား ရွိကာ အစိုးရ၀န္ႀကီးဌာနမ်ားအား e-Government စနစ္မ်ားကုိ Cloud Computing စနစ္အရ SaaS (Software as a Service) ပံုစံျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္ရန္ အသင့္ ျဖစ္ေနၿပီျဖစ္ပါသည္။ အစိုးရ၀န္ႀကီးဌာနမ်ား အသံုးျပဳရန္ လုိအပ္သည့္ ေအာက္ပါစနစ္မ်ားအားလံုးကုိ တီထြင္ထားရွိၿပီး ျဖစ္ပါသည္။

1. GOS (Government OnlineSystem)

ျမန္မာႏုိင္ငံ အစိုးရဌာနလက္စြဲ႐ံုးလုပ္ထံုး လုပ္နည္းမ်ားအတုိင္း ကုိက္ညီစြာ အထူးတီထြင္ထားေသာ အစုိးရဌာန အခ်င္းခ်င္း Online ဆက္သြယ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေသာ စနစ္ျဖစ္ပါသည္။ အထူးအေလးထားရမည့္ လံုၿခံဳမႈ အဆင့္ျမင့္မားေသာ ဆက္သြယ္ေဆာင္ရြက္မႈအတြက္ အသံုးျပဳႏုိင္ရန္ တီထြင္ထားရွိပါသည္။ ႏုိင္ငံေတာ္ ေအးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေကာင္စီ၊ ႏုိင္ငံေတာ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္႐ံုးတုိ႔မွ အသံုးျပဳခဲ့ေသာ စနစ္ျဖစ္ပါသည္။

2. g-MIS (e-Government Portal)

အစုိးရ၀န္ႀကီးဌာနတုိင္းအတြက္ G2G, G2B, G2C စေသာ e-Government လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကုိ လြယ္ကူစြာ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည့္ e-Government Portal အင္ဂ်င္ျဖစ္ပါသည္။ လြယ္ကူလ်င္ ျမန္စြာ တပ္ဆင္
အသံုးျပဳႏုိင္သည့္ Web Portal အင္ဂ်င္ျဖစ္သည့္အတြက္ အစိုးရ၀န္ႀကီးဌာနမ်ားအၾကား ေရပန္းစား နာမည္ရၿပီးေသာစနစ္ျဖစ္ပါသည္။

3. g-DMS (Government Document Management System)

အစိုးရဌာနမ်ား၏ အႀကီးမားဆံုးႏွင့္ အလုိအပ္ဆံုးျဖစ္ေသာ ႐ံုးစာရြက္စာတမ္း မ်ားကုိ အီလက္ထေရာနစ္ပံုစံ (Electronic Document) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ အလုပ္လုပ္ေစျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အလြယ္တကူ ျပဳစုႏုိင္ျခင္း၊ ျဖန္႔ေ၀ႏုိင္ျခင္း၊ သိမ္းဆည္းႏုိင္ျခင္း၊ ရွာေဖြႏုိင္ျခင္းတုိ႔ အျပင္ ႏွစ္ရွည္ကာလ အတြက္ က်စ္လစ္စြာ (Archive) ျပဳလုပ္ ေပးႏုိင္ျခင္းတုိ႔ကုိ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ပါသည္။ အစိုးရဌာန အလုပ္မ်ားကုိ လြယ္ကူ လ်င္ျမန္စြာ ၿပီးေျမာက္ေစမည္ သာမက ကုန္က်စရိတ္လည္း မ်ားစြာသက္သာသြားေစပါသည္။

4. g-CMS (Government Content Management System)

အစိုးရဌာနမ်ား လုိအပ္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိ အင္တာနက္ထဲမွ အခ်က္အလက္မ်ား ရွာေဖြႏုိင္သကဲ့သုိ႔ ရွာေဖြအသံုးျပဳႏုိင္မည့္ အစိုးရဌာနမ်ားအတြက္ အင္တာနက္ ျဖစ္ပါသည္။ မိမိလုပ္ငန္းႏွင့္ ပတ္သက္သမွ် အစိုးရဌာနမ်ား လိုက္နာက်င့္သံုးရမည့္ ဥပေဒမ်ား၊ လက္စြဲမ်ား၊ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သမွ် အလုပ္မ်ားအားလံုးကုိ အလြယ္တကူ ရွာေဖြ အသံုးျပဳႏုိင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

5. g-ERP (Government Enterprise Resource Planning)

အစိုးရဌာနတုိင္းတြင္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ ပါတ္သက္ၿပီး မလြဲမေသြ ေဆာင္ရြက္ရမည့္ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ လုပ္ငန္းၾကီးမ်ား ရွိပါသည္။ ယင္းတုိ႔ကုိ လြယ္ကူလ်င္ျမန္စြာ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေရးအတြက္ ေအာက္ပါ ကြန္ပ်ဴတာ အသံုးခ်စနစ္မ်ားကုိ ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳႏုိင္ရန္ တီထြင္ထားပါသည္။

(က) ၀န္ထမ္းစီမံခန္႔ခြဲေရးစနစ္ (Staff Management Information System)
(ခ) လစာ စာရင္းေရးစြဲျပဳစုျခင္း (Government Payroll System)
(ဂ) အစိုးရ ဘတ္ဂ်က္ႏွင့္ စာရင္းမ်ား ျပဳစုျခင္း (Government Budget and Account System)
(ဃ) စတုိစီမံခန္႔ခြဲျခင္းစနစ္ (Store Control System)
(င) ပုိင္ဆုိင္ပစၥည္းမ်ား စီမံခန္႔ခြဲျခင္းစနစ္ (Asset Management Information System)

6. g-COM (Government Core Operation Management System)

အစိုးရဌာနတစ္ခုခ်င္းစီ၏ သီးသန္႔သဘာ၀အရ လုိအပ္ေသာ ကြန္ပ်ဴတာ အသံုးခ်စနစ္မ်ားကုိ သီးျခားတီထြင္ ထုတ္လုပ္ေပးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေအာက္ပါစနစ္မ်ားကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ပါသည္။

(က) လွ်ပ္စစ္မီတာဘီ(လ္) ျပဳစုျခင္းႏွင့္ ေငြေကာက္ခံျခင္းစနစ္ (Electricity Billing and Collection System)
(ခ) အက်ဥ္းသားစီမံခန္႔ခြဲေရးစနစ္ (Prisoners Managment Information System)
(ဂ) ေက်ာက္မ်က္ရတနာျပပြဲ စီမံခန္႔ခြဲေရးစနစ္ (Emporium Managemnet Information System)
(ဃ) သင္တန္းသား စီမံခန္႔ခြဲေရးစနစ္ (Trainee Management Information System)
(င) ျပည္သူ႕၀န္ထမ္း ေရြးခ်ယ္ေရးစနစ္ (Civil Service Selection Information System)
(စ) ေျမယာစီမံခန္႔ခြဲေရးစနစ္ (Land Information System)
(ဆ) ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေတာ္အခြန္အခ ေပါင္းစည္း ေကာက္ခံေရးစနစ္ (Yangon City Integrate Tax Collection System)

အစုိးရဌာနမ်ားအတြက္ မျဖစ္မေန အသံုးျပဳရမည့္ g-Government စနစ္မ်ားအတြက္ MCC Capacity Development Center သုိ႔ ဆက္သြယ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ၾကပါၿပီ။

MCC Capacity Development
Center
Extision - 3, Junction Center
(ေနျပည္ေတာ္)
ရာဇသဂၤဟလမ္း၊ ဇမၺဴသီရိၿမိဳ႕နယ္၊
ေနျပည္ ေတာ္။
Tel : 067-421198

Whitepaper Series : e-Government

အစိုးရ (Government)

ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူအများဆုံး နှင့် ထိစပ်နေရပြီး ယင်းလူအများ လူနေမှု ဘဝများအတွက် ဆောင်ရွက် ပေးနေရသော အကြီးဆုံးအဖွဲ့အစည်းမှာ အစိုးရပင်ဖြစ် အပါ သည်။ အစိုးရပေါ်လစီများသည် တိုင်းပြည် အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်သော ပြည်သူတစ်ဦးချင်းစီ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ အစိုးရသည် တိုင်းသူပြည်သားများ
၏ နေ့စဉ်ဘဝအပေါ် လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသောကြောင့် အစိုးရကောင်းမှ ဖြစ်မည်။ အစိုးရ မြန်မှဖြစ်မည်။ အစိုးရ မှန်မှ ဖြစ်ပါမည်။ ထို့ကြောင့် တရုတ်ပညာရှိ ကွန်ဖြူးရှပ်(စ်)၏ အဆိုအမိန့်တစ်ခုကို ရည်ညွှန်းရသည် ရှိသော်

The art of government simply consists in making things right or putting things in their right. When the ruler himself in “right”, then the people naturally follow him in his right course. Confucius (551-479 BC)

အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာများမြောင်လှပါသည်။ အဓိကတာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးရသော လုပ်ငန်းတာဝန်များ မှာ -
• နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး
• တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး
• တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာရေး
• တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး
• အများပြည်သူ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရေး
• စီးပွားရေးတိုးတက်ပြီး ဘက်စုံ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရေး
• ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျော့ချရေး တို့ဖြစ်ပါသည်။

ယင်းတို့ကို ထင်သာမြင်သာအောင် ဖော်ပြရမည်ဖြစ်၍ အိမ်ယာ၊ အဆောက်အဦးများ၊ လမ်း၊ တံတားများ၊ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ အများပြည်သူသုံး လျှပ်စစ်၊ ရေ၊ သန့်ရှင်းရေးတို့ကို ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ စက်မှုလက်မှု၊ နိုင်ငံခြား ရေး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်း ကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စသည်အားဖြင့် အလွန်များမြောင်လှပါသည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော အစိုးရမှာ ဒီမိုကရေစီအစိုးရ ဖြစ်ပါသည်။ ပြည်သူ တစ်ဦးချင်းစီ၏ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများကို တရားမျှတစွာ ပြုလုပ်နိုင်ရန် စည်းစနစ်ပေါင်းများစွာ ရေးဆွဲသတ်မှတ်ခြင်းဟူသော တာဝန်ယူစရာများလည်း ရှိပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော များမြောင်လှစွာသော အစိုးရ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများနှင့် ပြည်သူတစ်ဦးချင်းစီနှင့် တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံး၏ နေ့စဉ် ဘဝအပေါ် လွှမ်းမိုးထားရသော အစိုးရအနေဖြင့် နိစ္စဓူဝ လုပ်ငန်းများကို စွမ်းဆောင်နိုင်ရန် ကုန်ကျစရိတ် ကြီးမားစွာ ဗျူရိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အုပ်ချုပ်လုပ်ကိုင်သော်လည်း စွမ်းရည်မပြည့်ဝခြင်း၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများ တာဝန်ခံမှုမရှိခြင်း၊ အစိုးရလုပ်ငန်ဆောင်ချက်များ ထင်သာမြင် သာ မရှိခြင်း၊ အဂတိလိုက်စား ခြင်းစသည် များ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးရှိ အစိုးရ များမှာ အစိုးရ ပုံစံသစ် ပြောင်းလဲရန် (Reinvent the Government) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ NPM (New Public Management) က၍ လည်းကောင်း၊ (Government 2.0) ဟူ၍လည်းကောင်း ကြွေးကြော်ပြီးကြိုးပမ်း ခဲ့ကြပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေး ဗျူရိုကရေစီယန္တရားအပေါ် အလေးပေးထားပြီး ပြည်သူလူထုအပေါ် ဆောင်ရွက်ပေးမှု အားနည်းခဲ့သော ပုံစံမှ ပြည်သူလူထုအပေါ် ဆောင်ရွက်ပေးမှု အလေးထားပြီး အစိုးရ အုပ်ချုပ်မှုယန္တရား သေးငယ်စွာဖြင့် အလုပ်လုပ်နိုင်မည့် ပုံစံ အမျိုးမျိုးတို့ ကူးပြောင်းရန် ဖြစ်ပါသည်။

အထက်ပါအတိုင်း အစိုးရပုံစံ ပြောင်းရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ထိရောက်အောင်မြင်မှု ရှိသင့်သလောက် မရှိခဲ့ရာ အစိုးရပုံစံ ပြောင်းရေးအတွက် အခြေခံကျသော တွန်း အားတစ်ခုခု လိုနေပြီဟု သဘောပေါက် လက်ခံခဲ့ကြပါသည်။ ယင်းလိုအပ်နေသော တွန်းအားသည် ICT
ဟုခေါ်သော သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ (Information & Communication
Technology) ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ICT နည်းပညာ တစ်ရှိန်ထိုး တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သောကြောင့် လူတို့
နေ့စဉ်နေထိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ပုံ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်ပုံ၊ အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်သူလူထုကို ဆောင်ရွက်မှုပေးပုံတို့ကို များစွာပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ICT နည်းပညာကို
အစိုးရမှ အားကိုးပြုပြီး ပြည်သူလူထု၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများအပေါ် အကျိုးကျေးဇူး ရရှိလာအောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို Electronic Government (သို့) e-Government ဟူ၍ အမည် နာမတတ် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သာမန်အားဖြင့် e-Government ကို အင်တာနက်အသုံး ပြု၍ အစိုးရ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပြီး ပြည်သူလူထုသို့ အစိုးရဆောင်ရွက်မှုများ ပေးခြင်းဟူ၍ အသိများသော်လည်း e-Government
သဘောတရားများ၊ နည်းပညာ၊ အခြေခံအဆောက်အဦ၊ စီးပွားရေးဖြစ်စဉ်၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် တို့သာမက ယင်းတို့အားလုံး ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်နေသော ကျယ်ပြန့်နက်ရှိုင်းသော အခြေအနေကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ထို့ကြောင့် e-Government ပုံစံဖြင့် အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်မှုများ ပေးနိုင် ရန်မှာ ပါ၀င်ဆက်စပ်နေသော ဌာနများ၊ အဖွဲ့များအားလုံး ဆက်စပ်ညှိနှိုင်းပူးပေါင်း ပါ၀င် ဆောင်ရွက်နိုင်မှ သာ အောင်မြင်နိုင် မည် ဖြစ်ပါသည်။

e-Government ဆိုသည်မှာ -

e-Government ကို “Digital Government” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ (Internetworked Government) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ “Government Online” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အမျိုးမျိုးခေါ်ဆိုကြရာ အခြေခံအနှစ်သာရမှာ အတူတူပင် ဖြစ်ပါသည်။ အစိုးရအနေဖြင့် အင်တာနက်၊ အထူးသဖြင့် Web-based Internet နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး ပြည်သူလူထု၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများနှင့် အစိုးရလုပ်ငန်းအချင်းချင်းတို့အား အစိုးရဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာပေးခြင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်သဘောရပါသည်။ အချို့ကမှု e-Government ဆိုသည်မှာ အစိုးရနှင့် ပြည်သူလူထုအကြား ဆက်စပ် ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်မှုများကို အီလက် ထရောနစ် ပုံစံဖြင့်ပြုလုပ် ခြင်းဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း လွယ်လွယ်ကူကူ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တတ်ကြပါသည်။ အမှန်
တကယ်တွင် e-Government ဟူသည် ပြည်သူလူထုက အစိုးရဆောင်ရွက်မှုများကို အီလက်ထရောနစ်ပုံစံဖြင့် ပိုမိုလျင်မြန်ထိရောက်စွာ ပေးနိုင်ခြင်းအပြင် အစိုးရ အချင်းချင်းလည်း ပို၍ ဆက်စပ်ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်လာနိုင်သော အကျိုးတရားကိုပါ ရရှိစေနိုင်သောကြောင့် အစိုးရလုပ်ငန်းတွင် အီလက်ထရောနစ်ပုံစံဖြင့် ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်နိုင်သည့် “e-Administration” သဘောတရားလည်း ပေါင်းစပ်ပါ၀င်နေသည်ဟုလည်း သိရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် e-Government ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ရာတွင် အစိုးရ ဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုလျင်မြန် ထိရောက် စေရန် အီလက်ထရောနစ်နည်းပညာ (သို့) အင်တာနက်နည်းပညာအသုံးပြုပြီး ဆောင် ရွက်ခြင်းဟူသော ကျဉ်းမြောင်းသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုအစား၊ ခေတ်မီ ICT နည်းပညာများကို သုံးပြုပြီးအစိုးရ၊ ပြည်သူလူထု၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအကြား အလျင်မပြတ် ပိုမိုဆက်စပ် တိုးတက်သွားရင်းဖြင့် တိုင်းပြည်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လှုမှုရေးတို့ ပါ၀င်သော လူမှုအဆောက်အဦတစ်ခုလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ပြောင်းလဲတိုး တက်သွားစေနိုင်သောဖြစ်စဉ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ဖွင့်ဆိုနိုင်ပါသည်။

e-Government တွင် ပါ၀င်အကျုံးဝင်မှုများ (Perspectives of e-Government)

အစိုးရလုပ်ငန်းများ ပြုပြင်ပြောင်း လဲရေးတွင် အဓိကကျသော “အစိုးရ” Government “ပြည်သူ” (Citizens)
နှင့် “စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ” (Bsiness) တို့ အကျံုးဝင် ဆက်စပ်နေသော e-Government အသွင်သဏ္ဍာန်ကို ပုံ(၂)အတိုင်း တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။ ယင်းအခြေခံ (၃) မျိုးတွင် အစိုးရသည် ဦးဆောင် အစပျိုးသူ (Initiator)
အဖြစ်လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းအရှိန်မြှင့်သူ (Reactor) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်သူလူထုနှင့် စီးပွားရေး လုပ်
ငန်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ထိစပ်ဆောင်ရွက်နေရမည် ဖြစ်ပါသည်။

Government-to-Government (G2G)

အစိုးရလုပ်ငန်းအချင်းချင်း သတင်း အချက်အလက်များ ဖြန့်ဝေခြင်း၊ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အီလက်ထရောနစ် သဘော အွန်လိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ပါ၀င်သည်။ ယင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အစိုးရဝန် ထမ်းအချင်းချင်း၊ အစိုးရဌာနအချင်းချင်း၊ ၀န်ကြီးဌာနအချင်းချင်း၊ အစိုးရအချင်းချင်း တို့ အားလုံး အကျံုးဝင်ပါသည်။

Government to Business (G2B)

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အစိုးရနှင့်ဆက်စပ်လုပ်ကိုင်ရသော လုပ်ဆောင်ချက်များ ကြိုးနီစနစ်ပုံစံမျိုးမဟုတ်ဘဲ လျင်မြန်သွက်လက်ပြီး ဆက်စပ်ဆောင်ရွက်နေရသော ကုန်ကျစရိတ် (Transaction Costs) သက်သာစေရန် အစိုးရနှင့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအကြား အွန်လိုင်း (Online) ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်လာစေ နိုင်မည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အစိုးရ ဌာနများသို့ သွားရန်မလိုဘဲ (၂၄) နာရီ မပြတ် e-Form များ ရယူနိုင်ခြင်း၊ ဖြည့် စွက်ပြီး ပြန်ပို့နိုင်ခြင်း၊ အဆိုပြုချက် များ တင်ပြနိုင်ခြင်း၊ ပါမစ်များ လျှောက်ထားနိုင်ခြင်း စသည်တို့ကို လွယ်ကူလျင် မြန်စွာ ပြုလုပ်လာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

Government to Citizen (G2C)

အစိုးရနှင့်ပြည်သူလူထု နာရီမလပ် ဆက်စပ်နေပြီး အစိုးရဆောင်ရွက်မှုများကို ပြည်သူလူထုသို့ အီလက်ထရောနစ်၏ နည်းလမ်းဖြင့် ဆောင်ရွက်မှုပေးခြင်းမျိုး (Non - Stop Services) ဖြစ်သကဲ့သို့ ပြည်သူများအနေဖြင့် အစိုးရဌာနများသို့ သွားရန်မလိုဘဲ တစ်နေရာတည်းမှ တစ်ထိုင်တည်း အစိုးရ ဌာနအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းများအားလုံးကို ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် (One-Stop-Shop)
ပုံစံ များလည်းပါ၀င်သည်။ ထို့အပြင်မြို့ ပြဒေသ၊ ကျေးလက်ဒေသဟူ၍ ခွဲခြားရန် မလိုတော့ဘဲ အစိုးရ လုပ်ဆောင်မှုများကို တစ်ပြေးညီပေးနိုင်မည့် (Universal Services) မျိုးလည်း ဖြစ်ပါသည်။

အီလက်ထရောနစ်အစိုးရဟူသော e-Government လုပ်ငန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရင်းဖြင့် အစိုးရ၏ စီမံအုပ်ချုပ် မှုကို ကောင်းမွန်စေသော e-Government ကိုလည်း တစ်ပါတည်း ဖြစ်ပေါ်စေ နိုင်ပါသည်။ e-Government တွင် e-Administration, (e-Citizen and e-Services) နှင့် (e-Society) တို့ ပါ၀င်လျက်ရှိပါသည်။ e-Administration ကြောင့် အစိုးရလုပ်ငန်းများ စီမံအုပ် ချုပ်လုပ်ကိုင်မှုများ တိုးတက် ကောင်းမွန် လာခြင်းကြောင့် ပြည်သူလူထုသို့ အစိုးရဆောင်ရွက်မှုများတို့ကို ကောင်းမွန်စွာ ပေးနိုင်ရန် (e-Citizen and e-Services) များ ပေါ်ပေါက်လာသကဲ့သို့ အစိုးရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း များပါမကျန် အားလုံး ဆက်စပ်ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသော ဖြစ်စဉ်ကြီးကြောင့် e-Society ကြီး ပေါ်ပေါက်လာစေ နိုင်ပါသည်။

MCC e-Government Solution

MCC Group သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ကုမ္ပဏီ စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်စဉ်ကတည်းက အစိုးရ လုပ်ငန်းဌာနများအတွက် ကွန်ပျူတာ စနစ်များကို တစ်စိုက်မတ်မတ် တီထွင်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်
ပေးခဲ့သော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပါသည်။ အစိုးရ အဆက်အဆက်တွင်လည်း အဆင့်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် အစိုးရ ၀န်ကြီးဌာန များအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော လုံခြံုစိတ်ချရသည့် GOS (Government Online System) များကို အသုံးပြုခဲ့
ကြပါသည်။ လက်ရှိအနေ၌လည်း အစိုးရ ၀န်ကြီးဌာနအများစုအနေဖြင့် MCCGroup မှ တီထွင်ခဲ့ထားသော ကွန်ပျူတာစနစ်များကို တွင်တွယ် ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုလျက် ရှိပါသည်။ MCC Group အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့နည်းပညာ ပြောင်းလဲမှုများကို မျက်ခြေမပြတ် လေ့လာပြီး တိုင်းပြည်အတွက် အကျိုးရှိအောင် စဉ် ဆက်မပြတ် ပြုပြင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါ သည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် (Cloud Computing) ဟူသော နည်းပညာ ပြောင်းလဲမှုကြီး ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိလာပြီ ဖြစ်သည့်အတွက် ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရများအတွက် အထူးပင် သင့်လျော် အကျိုးရှိစေနိုင်သောကြောင့် MCCGroup မှ တီထွင်ထားသော အစိုးရ လုပ်ငန်းသုံး ကွန်ပျူတာစနစ်များကို (Cloud-Computing) စနစ်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ရန် စီစဉ်ထားပြီး ဖြစ်ကြောင်း သတင်းကောင်းပါးလိုက်ပါသည်။ (Cloud-Computing) စနစ်အရ အစိုးရဌာနများ အသုံးပြုလျင် ယခင်ကကဲ့သို့ ပြည်တွင်း(သို့) နိုင်ငံခြားငွေဖြင့် ကုန်ကျခံသုံးစွဲရသော ငွေလုံးငွေရင်း အသုံးစရိတ်များ (Capital Expenditure) များ ကုန်ကျရန် မလိုတော့ခြင်းကြောင့် အစိုးရဌာနများအတွက် အလွန်အရေးပါသော အကျိုးတရားတစ်ခုပင် ဖြစ်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယေဘုယျအားဖြင့် အစိုးရဌာနများတွင် ဘတ်ဂျက် အကန့်အသတ် ရှိကြသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် အစိုးရဌာနအတွင်း၌ ခက်ခဲစွာ ပြုစုပျိုးထောင်ရသည့် (In-House Technical Team) လည်း ရှိရန် မလိုအပ်တော့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အစိုးရဌာန
များတွင် ဘတ်ဂျက်အကန့်အသတ်ရှိရုံ မကဘဲ နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်သူများလည်း အကန့်အသတ် ဖြစ်နေပါသည်။ Cloud Computing စနစ်အရ အစိုးရဌာနများတွင် နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်သူများစွာ ရှိရန် မလိုဘဲ User Level အသုံးပြုတတ်လျှင် စနစ်များကို ကောင်းစွာ အသုံးပြုနိုင်ကြတော့မည် ဖြစ်ပါသည်။ Cloud Computing စနစ်အရ အစိုးရဌာနများအနေဖြင့် တန်ဖိုးကြီးမားသော Server များ၊ Software လိုင်စင်များ အတွက် ငွေကုန်ကြေးကျ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် မလိုတော့ဘဲ ကွန်ပျူတာ အသုံးချစနစ်များကို SaaS (Software as a Service) ပုံစံမျိုးဖြင့် ရယူအသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့ အသုံးပြုသလောက် အတွက်သာ အခပေးရသည့်ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည့်အတွက် အဓိက ငွေလုံးငွေရင်း အသုံးစရိတ်များ (Capital Expenditure) သက်သာသွားစေနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် အသုံးပြုရ လွယ်ကူအောင် တီထွင်ဖန်တီးထားသည့် အတွက် အစိုးရဌာနများရှိ အရာရှိကြီးများမှအစ သာမန်ဝန်ထမ်းများအထိ မည်သူမဆို လွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်သော စနစ်မျိုးလည်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် Cloud Service ပေးသော အဖွဲ့အစည်း အနေဖြင့် Data Center များတွင် လုံခြံုရေး လိုအပ်ချက်များ အပါအဝင် အားလုံးပြည့်စုံစွာ တည်ထောင်ထားပြီး ဖြစ်သည့် အတွက် အသုံးပြုလိုသော အစိုးရဌာနများအတွက် လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်မည်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ အထက်ဖော်ပြပါ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရန် အလို့ငှာ MCC Group အနေဖြင့် နေပြည်တော် Junction Center နေရာတွင် MCC Capacity Development Center ကြီးကို ထူထောင်ထား ရှိကာ အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများအား e-Government စနစ်များကို Cloud Computing စနစ်အရ SaaS (Software as a Service) ပုံစံဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ရန် အသင့် ဖြစ်နေပြီဖြစ်ပါသည်။ အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများ အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည့် အောက်ပါစနစ်များအားလုံးကို တီထွင်ထားရှိပြီး ဖြစ်ပါသည်။

1. GOS (Government OnlineSystem)

မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရဌာနလက်စွဲရုံးလုပ်ထုံး လုပ်နည်းများအတိုင်း ကိုက်ညီစွာ အထူးတီထွင်ထားသော အစိုးရဌာန အချင်းချင်း Online ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်နိုင်သော စနစ်ဖြစ်ပါသည်။ အထူးအလေးထားရမည့် လုံခြံုမှု အဆင့်မြင့်မားသော ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုအတွက် အသုံးပြုနိုင်ရန် တီထွင်ထားရှိပါသည်။ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတို့မှ အသုံးပြုခဲ့သော စနစ်ဖြစ်ပါသည်။

2. g-MIS (e-Government Portal)

အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတိုင်းအတွက် G2G, G2B, G2C စသော e-Government လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များကို လွယ်ကူစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် e-Government Portal အင်ဂျင်ဖြစ်ပါသည်။ လွယ်ကူလျင် မြန်စွာ တပ်ဆင်
အသုံးပြုနိုင်သည့် Web Portal အင်ဂျင်ဖြစ်သည့်အတွက် အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများအကြား ရေပန်းစား နာမည်ရပြီးသောစနစ်ဖြစ်ပါသည်။

3. g-DMS (Government Document Management System)

အစိုးရဌာနများ၏ အကြီးမားဆုံးနှင့် အလိုအပ်ဆုံးဖြစ်သော ရုံးစာရွက်စာတမ်း များကို အီလက်ထရောနစ်ပုံစံ (Electronic Document) အဖြစ် ပြောင်းလဲ အလုပ်လုပ်စေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အလွယ်တကူ ပြုစုနိုင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဝေနိုင်ခြင်း၊ သိမ်းဆည်းနိုင်ခြင်း၊ ရှာဖွေနိုင်ခြင်းတို့ အပြင် နှစ်ရှည်ကာလ အတွက် ကျစ်လစ်စွာ (Archive) ပြုလုပ် ပေးနိုင်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ အစိုးရဌာန အလုပ်များကို လွယ်ကူ လျင်မြန်စွာ ပြီးမြောက်စေမည် သာမက ကုန်ကျစရိတ်လည်း များစွာသက်သာသွားစေပါသည်။

4. g-CMS (Government Content Management System)

အစိုးရဌာနများ လိုအပ်သော သတင်းအချက်အလက်များကို အင်တာနက်ထဲမှ အချက်အလက်များ ရှာဖွေနိုင်သကဲ့သို့ ရှာဖွေအသုံးပြုနိုင်မည့် အစိုးရဌာနများအတွက် အင်တာနက် ဖြစ်ပါသည်။ မိမိလုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်သမျှ အစိုးရဌာနများ လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့် ဥပဒေများ၊ လက်စွဲများ၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သမျှ အလုပ်များအားလုံးကို အလွယ်တကူ ရှာဖွေ အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

5. g-ERP (Government Enterprise Resource Planning)

အစိုးရဌာနတိုင်းတွင် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပါတ်သက်ပြီး မလွဲမသွေ ဆောင်ရွက်ရမည့် ကျောထောက်နောက်ခံ လုပ်ငန်းကြီးများ ရှိပါသည်။ ယင်းတို့ကို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် အောက်ပါ ကွန်ပျူတာ အသုံးချစနစ်များကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်ရန် တီထွင်ထားပါသည်။

(က) ၀န်ထမ်းစီမံခန့်ခွဲရေးစနစ် (Staff Management Information System)
(ခ) လစာ စာရင်းရေးစွဲပြုစုခြင်း (Government Payroll System)
(ဂ) အစိုးရ ဘတ်ဂျက်နှင့် စာရင်းများ ပြုစုခြင်း (Government Budget and Account System)
(ဃ) စတိုစီမံခန့်ခွဲခြင်းစနစ် (Store Control System)
(င) ပိုင်ဆိုင်ပစ္စည်းများ စီမံခန့်ခွဲခြင်းစနစ် (Asset Management Information System)

6. g-COM (Government Core Operation Management System)

အစိုးရဌာနတစ်ခုချင်းစီ၏ သီးသန့်သဘာဝအရ လိုအပ်သော ကွန်ပျူတာ အသုံးချစနစ်များကို သီးခြားတီထွင် ထုတ်လုပ်ပေးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါစနစ်များကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်။

(က) လျှပ်စစ်မီတာဘီ(လ်) ပြုစုခြင်းနှင့် ငွေကောက်ခံခြင်းစနစ် (Electricity Billing and Collection System)
(ခ) အကျဉ်းသားစီမံခန့်ခွဲရေးစနစ် (Prisoners Managment Information System)
(ဂ) ကျောက်မျက်ရတနာပြပွဲ စီမံခန့်ခွဲရေးစနစ် (Emporium Managemnet Information System)
(ဃ) သင်တန်းသား စီမံခန့်ခွဲရေးစနစ် (Trainee Management Information System)
(င) ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ရွေးချယ်ရေးစနစ် (Civil Service Selection Information System)
(စ) မြေယာစီမံခန့်ခွဲရေးစနစ် (Land Information System)
(ဆ) ရန်ကုန်မြို့တော်အခွန်အခ ပေါင်းစည်း ကောက်ခံရေးစနစ် (Yangon City Integrate Tax Collection System)

အစိုးရဌာနများအတွက် မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရမည့် g-Government စနစ်များအတွက် MCC Capacity Development Center သို့ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါပြီ။

MCC Capacity Development
Center
Extision - 3, Junction Center
(နေပြည်တော်)
ရာဇသင်္ဂဟလမ်း၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်၊
နေပြည် တော်။
Tel : 067-421198

အေသးစိတ္ဖတ္ရန္